Genesis
Karena
Pariverena
Wei bukana e ririweta ma e vivieḡeta da menanarena mara ma dobu i tupuanei. Wei bukana maiteni e vivieḡeta da aiai rava i kauei ma menanarena mai Israel i tupuanei. Kaua ḡaeḡaei ruaḡa e vivieḡeta wei bukana au orana.
1. Kapita 1-11 e vivieḡeta da menanarena mara, dobu ma rava i kauei. E vivieḡeta da Adam ma Eve, Cain ma Abel, Noah ma ututuva ma numa ḡeḡetelarana au Babel.
2. Kapita 12-50 e ririweta menanarena mai Israel i tupuanei. E vivieḡeta da Abraham natuna Isaac ma ḡoḡana Jacob ma Jacob natunatuna 12 Israel noinoii.
Wei bukana taugirumana eḡa wavana ita vieḡeta. Wate tauviararamana ḡelaui e notanotai da Moses i girumi mai Israel aubaii da taui ita aramanei da God i vinei da Tauna ana rava, ma aiwai i kauei mai Israel aubaii. Au gunai wei bukana Moses i girumi madeḡa! 1,500 - 1,230 BC. - muriai Iesu i tupua.
Giruma rereḡana
Virarautua wadubona
God, mara ma dobu i kauei (1:1 - 2:3)
God, oroto ma wavine i kauei (2:4, 7-9, 15-25)
Apoapoe mena i vikarenei (3:1-24, 4:1-12; 25-26)
Noah ana virarautua (6:5-22; 7:1-5, 17, 23; 8:15-22; 9:1-15)
Babel ana numa ḡeḡe dewadewana (11:1-9)
Mai Israel ḡoḡoḡai
Abraham, Isaac ma Jacob
God Abram i kwatuei (12:1-7)
Abram ma Lot i vilamonei (13:5-6, 8-1)
Abram, Lot i vai-melei (14:11-16)
Melkisedek, Abram i viaiaini (18-20)
God parivainuaḡana bagibagina Abram maiteni i kauei (15:1-6, 12-16)
Sarai ma Hagar (16:1-3, 15)
God ana mataira terenana (17:1-21)
Nelara tonuḡa i nei Abraham awarina (18:1-15)
Sodom ana virarautua (23; 19:1-7, 24-26)
Isaac i tupua (21:1-5)
Hagar ma natuna Ishmael i paritawanei (21:8-14)
God Abraham ana tumaḡa i raudadani (22:1-19)
Esau ma Jacob i tupua (25:19-26)
Esau, natuevou ana buderi i verenei Jacob awarina (25:27-34)
God i parivainuaḡana da Isaac ina viaiaini (26:1-6)
Isaac, Jacob i paritawanei Laban awarina (28:1-4)
Jacob ana rauboni au Bethel (28:10-22)
God, Jacob i viaiaini (35:9-15, 16-20, 22b-29)
Joseph, tuatana maiteni ai virarautua (37:1-8, 12-35)
Joseph ana nola au Egypt (39:1-23)
Joseph, rava ai rauboni anoi i vieḡei (40:1-23)
Pharaoh ana rauboni (41:1-16, 25-42, 45-49, 53-57)
Jacob natunatuna i paritawanei au Egypt (42:1-10, 21-23)
Joseph i vieḡana‑melei (45:4-11, 25-28)
Jacob, natunatuna ma ḡoḡoḡana maiteni i nae au Egypt (46:1-7, 28-30)
Jacob, Ephraim ma Manasseh i viaiaini (48:1-6, 13-21)
Jacob, Juda i viaiaini (49:8-10, 33)
Joseph, tuatuana i vinuaubai (50:15-21)
Bada, mara ma dobu i kauei
1Au karena, God, mara ma dobu i vitupui. 2Dobu kwakwavina ma eḡa aiwai ita mamae. Gimtona, gabinou i purui. Ma God Aruana, gabinou au tepana i genagenara ḡaira.
3Ma God i riwa i pa, “Ina lalai!” Ma i lalai. 4Ma lalalaina i ʼnanai da i ai. Ma lalalaina ma gimtona i vilamonei. 5Ma lalaina i ḡorei Marai ma gimtona i ḡorei Au Pom. Ma au bigai i nae ma ubaubanai i nei, au pom tagogi.
6Ma God i riwa i pa, “Parata mara au tepana ina mae da waira au tepana ma waira au gabaurina ina vilamonei.” 7Ma parata mara au tepana i terei da waira au dobu ma waira au mara i vilamonei. 8Ma parata i ḡorei Mara. Ma au biga i nae ma ubaubanai i nei, nai au pom viruaina.
9Ma God i riwa, “Waira, mara au gabaurina, gabu au tagogi ona vitagogiemi ma doa alalana ina eḡa.” Ma nanare i tupua. 10Ma doa alalana i ḡorei, Dobu ma waira i vivitagogieia i ḡorei, Boga. Ma i ʼnanai da i ai.
11Anina ma God i riwa i pa, “Dobu, tam modu ma ai ma vigogoi, modu rarauanoi nununai ma ai rarauanoi nununai, ma peii ina gogo ma ina rauano me aloi nanare, ma nanare i tupua.” 12Ma dobu, modu ma ai anatapui i vigogoi. Ma i ʼnanai da i ai. 13Au bigai i nae ma ubaubanai i nei, au pom vitonuina.
14Ma God i riwa i pa, “Aniravilala au mara ina mae da marai ma waguvara ina vilamonei, ma iri ina vieḡeta ma nanare mara ma borima. 15Ma taui, mara ina ravilalai da lalaina dobu ina verei.” Ma nanare i mae. 16Ma aniravilala ḡaeḡaei ruaḡa i kauei, voḡaeḡaena marai i vibadei ma voaburuna waguvara i vibadei ma ubona maiteni i kauei. 17Aniravilala au mara i terei da dobu ita ravilalai 18da marai ma waguvara ita vibadei ma lalalaina ma waguvara ita vilamonei. Ma i ʼnanai da i ai. 19Ma au bigai i nae ma ubaubanai i nei, au pom vi-four-na.
20Ma God i riwa i pa, “Sia ma lawalawai anatapui waira ona vioai ma kiu ona tupua ma ona lave au aidamo.” 21Ma sia ḡaeḡae ma sia tapuna ma tapuna, boga au orana maemaei ma kiu tapuna ma tapuna maiteni i vitupui. Ma God, i ʼnanai da i ai. 22I viaiaini ma i riwa i pa, “Ona vinatuna ma ona vimaḡaimi da boga ona vioai ma kiu ona vinatuna da ona maḡa au dobu.” 23Ma au bigai i nae ma ubaubanai i nei, au pom vi-five-na.
24Ma God i riwa i pa, “Doa, ḡamoḡamo nununai ma vitupui, ḡamoḡamo maramaraḡamai ma ḡamoḡamo moduei, ma ḡamoḡamo tetetei ma ina vinatuna da me taui nanare.” Ma nanare i tupua. 25Ḡamoḡamo nununai anatapui i vitupui ma taui ina vinatuna da me taui nanare. Ma i ʼnanai da i ai.
26Anina ma God i riwa i pa, “Marina, rava tana kauei me tauta ma ai kaua tauta nanare. Ma taui sia ma kiu ma ḡamoḡamo anatapui au dobu ina vibadei, ḡamoḡamo maramaraḡamai ma ḡamoḡamo moduei, ḡaeḡaei ma muomuoi.”
27 Ma God, rava i kauei
Anina ma oroto ma wavine i kauei,
me tauna nanare.
28Rava i viaiaini ma i riwei i pa, “Ona vinatuna ma ona vimaḡaimi da dobu ona vioai ma dobu ona vibadei. Taumi, sia, kiu ma aiwai anatapui au doa tetetei ona vibadei.
29Lam, modu anoi ma ai uana a vereveremi ami lam. 30Ma ḡamoḡamo moduei ma kiu ma ḡamoḡamo nununai anatapui aubai; ai rugurugu a vereverei ai lam.” Ma nanare i mae.
31Aiwai anatapui i kaukaueia i ʼnanai da i ai kaua ma i vinuaiai. Ma au bigai i nae ma ubaubanai i nei, aupom vi-six-na.

Notes


*1:14: Eng. Year, Madeḡa tagogi.

1:27: Mrk 10:6