MBULI INOGILE YANDIKIGWE NA
MASAYO
Ulongozi
Mbuli Inogile yandikigwe na Masayo, ni chimwe mwa vitabu vine muna Dilagano da Sambi kuwa vosimulila ugima wa Yesu Chilisito. Vitabu vino vose vine votangigwa “Mbuli Inogile.” Vitabu ivo vandikigwa viyadanganike Yesu. Vandikigwa na Masayo na Maliki na Luka na Yohana. Wasomi hawavimanyile haswa viya lusita Mbuli Inogile ya Masayo viyandikigwe, mbali yodahika mwaka 60 kwandusila viyelekigwe Yesu. Iviya hanhu hohandikiligwe hahamanyika, mbali wengi wogesa yandikiligwa muna isi ya Palesitina yodahika muna dibululu da Yelusalemu.
Mwandikaji ni Masayo, kakala msola kodi yang'ali Yesu hanamtanga kuwa mwanahina wake. Iviya kakala kamanyika kwa zina da Lawi. Masayo kakala mwa iwaja watumigwa longo na waidi na kandika kwa lungilo lwa wasomaji wa Chiyahudi. Ino yodahika kuwoneka funhula funhula kwa mabwelelo ya Lagano da Umwaka yoyofosa 60. Lungilo da Masayo ni kolagusa kuwa Yesu kakala Chilisito Mkombola yoyasaguligwe na Mulungu yoyakalile kaloteligwa. Iviya Masayo kandika mengi kusonhela Ufalume wa Mulungu. Wayahudi wahuwila kuwa Chilisito Mkombola yawe mfalume wa isi. Mbali Masayo kaiteganya ng'hani kulonga kusonhela ufalume wa Mulungu ni wa chimuhe.
Mbuli Inogile yandikigwe na Masayo ni chitabu chinogile cha kwandusa Lagano da Sambi kwaviya yose yana mabwelelo yake kulawa Lagano da Umwaka. Yolumbiliza Malagano maidi. Wasomi iviya wagesa kuwa Masayo yodahika kakala kogeza kwiga mwandiko wa vitabu vitano va Musa vovikwandusa Lagano da Umwaka. Mapetelo ya Yesu muna ulugongo viilagusigwa muna sula ya 5-7 yodahika kulinganyizigwa na Mulungu viyamwing'hile malagilizo Musa muna Dilagano da Umwaka.
Yeliumo
Masayo kokwandusa Mbuli Inogile kwa kusimulila kusonhela kwelekigwa kwa Yesu Chilisito na mwanduso wa sang'hano yake muna isula ya 1-4.
Kaidi Masayo kosimulila sang'hano ya Yesu na mafundizo yake muna isula ya 5-25.
Kuuhelelo Masayo kogotola kusonhela usang'hano na ifa na uzilibuko wake Yesu muna isula ya 26-28.
Welesi wa Yesu Chilisito
(Luka 3:23-38)
1Chitabu cha welesi wa Yesu Chilisito, mzukulu wa Daudi, mzukulu wa Bulahimu.
2Bulahimu kamweleka Isaka, Isaka kamweleka Yakobo, Yakobo kamweleka Yuda, na wandugu zake. 3Yuda kamweleka Pelesi na Zela, mami yawo yotangigwa Tamali, Pelesi kamweleka Esilomu, Esilomu kamweleka Alamu, 4Alamu kamweleka Aminadabu, Aminadabu kamweleka Nashoni, Nashoni kamweleka Salimoni, 5Salimoni kamweleka Boazi mami yake Boazi yotangigwa Lahabu, Boazi kamweleka Obedi mami yake Obedi yotangigwa Lusu, Obedi kamweleka Yese.
6Yese kamweleka Mfalume Daudi, Mfalume Daudi kamweleka Solomoni, mami yake niiyo yoyakalile muke wa Uliya. 7Solomoni kamweleka Lehoboamu, Lehoboamu kamweleka Abiya, Abiya kamweleka Asa. 8Asa kamweleka Yehoshafati, Yehoshafati kamweleka Yolamu, na Yolamu kamweleka Uzia, 9Uzia kamweleka Yoshamu, Yoshamu kamweleka Ahazi, Ahazi kamweleka Hezekiya. 10Hezekia kamweleka Manase, Manase kamweleka Amoni, Amoni kamweleka Yosia. 11Yosia kamweleka Yekoniya, na wawo wandugu zake viikalile uhami wa kugaligwa kwiisi itangigwe Babeli.
12Viumalile uhami wa Babeli, Yekonia kamweleka Shealitieli, Shealitieli kamweleka Zelubabeli. 13Zelubabeli kamweleka Abihudi, Abihudi kamweleka Eliyakimu, Eliyakimu kamweleka Azoli, 14Azoli kamweleka Sadoki, Sadoki kamweleka Akimu, Akimu kamweleka Eliudi. 15Eliudi kamweleka Eliyazali, Eliyazali kamweleka Matani, Matani kamweleka Yakobo, 16Yakobo kamweleka Yosefu, mhale wa Maliya, mami yake Yesu yoyatangigwe Chilisito Mkombola.
17Zikala nyelesi longo na nne kulawa Bulahimu mbaka viifikile Daudi, welesi longo na nne kulawa Daudi mbaka uhami wa Babeli, na welesi longo na nne kulawa uhami wa Babeli mbaka viifikile kwelekigwa kwa Chilisito.
Kwelekigwa kwa Yesu Chilisito
(Luka 2:1-7)
18Kwelekigwa kwake Yesu Chilisito Mulopozi kukala vino, Maliya mami yake viyakalile yafudikiligwe na Yosefu, wang'hali hawanaibandama, Maliya kawonigwa kana wimo kwa udahi wa Muhe Yelile. 19Kwaviya Yosefu mwenyewo kakala munhu goya, mbali halondile bule kumwing'ha chinyala Maliya muumwingi, ivo kalamula kuubena ufudikilwa chinyelenyele. 20Viyakalile yogesa yayo, msenga wa kuulanga wa Mndewa kamulawilila muna zinzozi, kamulongela, “Weye Yosefu, welesi wa Daudi, sekeudumbe kumsola Maliya yawe muke wako, kwaviya kana wimo kwa Muhe Yelile, 21nayo kezaibasula mwana wa chilume. Na weye kwizamtanga zina jake Yesu, kwaviya kezawalopola wanhu kulawa muna uuhasanyi.”
22Yayo yose yalawilila yapate kufika yaja yalongigwe na Mndewa kufosela mulotezi wake kuwa kweli.
23“Lola, mhambe kezakuwa na wimo,
nayo kezaibasula na mwana wa chilume,
na mwana iyo kezatangigwa Imanueli,” fambulo jake, “Mulungu kahamwe na cheye.”
24Yosefu viyalamuke muna zinhongo, kamsola Maliya fana viya msenga wa kuulanga wa Mndewa viyamulongele yatende. 25Mbali hawaibandame bule mbaka Maliya viyaibasule mwana wa chilume. Na Yosefu kamwing'ha zina Yesu.