Nebukadnesa Mibinganoa
1Niani luwa Nebukadnesa wa xaitamoxi, ina mip mibingadi, saing dilibu hatum xumana buk. Baing kinunganoa ma te. 2Binabu xaitamoxi(a) wagi lipu sintukkamdi, lipu tuakkamdi, lipu tingungamdi xaung lipu hatung suxinganamdi ba dima dibaxanga ba mip baru. Dima dili xaitamoxi maxania, 3baing harua nadi ba, “Ngamip saing hatumingagua mauxana buk. Ngabo ba ngaxabia namuxinoa.”
4Baing lipu hatung suxinganamdi digugunia riadingdi suxungudingdi, daharua na xaitamoxi(a) ba, “O Xaitamoxi, uwa bungingbunginalo! Ubaxanga nam lipuxim oxatamdi mibingama to, baing bagula am gahatanga namuxinoa masok.”
5Ne xaitamoxi(a) haxuya nadi ba, “Hatumingagua haring ba. Nabu abaxanga mibingagua xaung ahatanga namuxinoa masok te, bing bagula ngatabina ba ditaxitaxiang xaung duxui numaimdi dahaxuru sangsangindi. 6Ne nabu abaxanga nanga mibingua xaung ahatanga masok, bagula ngasina yahanga xumana xaung yaya sabangadi nang. Binabu abaxanga nanga mibingua xaung ahatanga namuxinoa masok.”
7Dahaxuya muli ba, “O Xaitamoxi, ubaxanga nam lipuxim oxatamdi mibingama to, baing bagula am gahatanga namuxinoa masok.”
8Baing xaitamoxi(a) haxuya ba, “Ngaxabia aria baru! Ahalisi mua namua na axabia hatumingagua haring bungina ngaharua ba, 9‘Nabu abaxanga mibingua nanga te, mauxangang taininau ing ganina raguang.’ Ang gahau hatumingua hisangia ba alangua nga, namua na ata maxaimia mana ngaxugia hatumingagua. Ne abaxanga mibingua nanga to, baing bagula ngaxabia ba sanga ba abaxanga namuxinoa nanga.”
10Lipu hatung suxinganamdi digugunia suxungudingdi, dahaxuya xaitamoxi(a) ba, “Titia xola mana lipu tela sanga ba libu bila xatamoxi(a) xusunga ba! Xaitamoxi haringingading yading sabanga xangxana, ne ung ganim usuxunga mana axamang haringina na bila li na lipuxing sintukkamdi, lipuxing tuakkamdi xaung lipuxing hatung suxinganamdi! 11Axa xaitamoxi(a) uxusunga mana ba haxi buk. Lipu tela sanga te. Uranadi ding ganiding. Ne duwa titia liwe makira te.”
12Daharua bila ba, baing xaitamoxi(a) atin disala buk. Binabu tabina ba dung Babilon lipu(xing) xabiangam longgalo dimati. 13Dahabingia tabinanganoa ba dung lipu xabiangamdi dimati, binabu dila disai (mana) Danyel gabu riandi bu dungdi mati.
14Ariok, xaitamoxi lipuxing wasanganamdi yanamidinga, ila bu ung Babilon lipu(xing) xabiangamdiuba, baing Danyel haxuya xai sibuna xaung hatumingang maxaxaya. 15Xusunga Ariok ba, “Xaitamoxi(a) tabina haringina bila ba baru?” Binabu Ariok baxanga na Danyel baraxinta sok ba. 16Baing Danyel ila sap rangua xaitamoxi(a) saing xusunga ba ragu (mua) to, ba sina ganangana na bu hatanga xaitamoxi(a) mibinganoa masok na.
17Danyel goxoya mala numania, baing baxanga axamandi na riandi Hananaya, Misael xaung Asaraya. 18Baing xusungadi haringina ba disabu na Urana long xaiyam(a) ba hatangadi usinganganoa bila hatanga hisangua masok, bu gabu riandi bagula dungdi mati rangua Babilon lipu(xing) xabiangamdi te. 19Yambong baing Urana hatanga hisangua masok na Danyel mana axamang tela bila mibingua. Baing Danyel iti Urana long xaiyam yanoa. 20Harua ba,
“Bing taiti Urana yanoa bungingbunginalo,
Xabianga longgalo xaung haringing longgalo Iniadi.
21Ina xugia nianigesakdi,
Ina hitixiya xaitamoxidi saing ta haundi.
Ina sina xabianga maringina na lipu xabianga maringinamdi
xaung hatuminga xai na lipu hatuminga xaiyamdi.
22Ina hatanga masok axadi dahaxi xaung dihisa,
Ina xabia axamandi dihisa labiania,
saing lulianoa wa rangua.
23Ngaharua xai sibuna naung saing ngaiti yama, O Urana mana mugangagudi,
Namua na usina xabianga maringina xaung haringingua nanga,
Uhatanga axa am gaxusungaung mana ba masok nanga,
Uhatanga xaitamoxi mibinganoa masok nam.”
Danyel Baxanga Mibinga Namuxinoa
24Baing Danyel ila gugunia rangua Ariok, lipua xaitamoxi(a) mogu ba ung Babilon lipu(xing) xabiangamdi mati. Danyel harua na ba, “Labu ung lipu xabiangamdiu tai. Oxop nga mala rangua xaitamoxi(a), baing bagula ngabaxanga mibinga namuxinoa na.”
25Hata sibuna li Ariok xap Danyel mala rangua xaitamoxi(a), saing harua ba, “Ngasok mana lipua li, tela mana adi taxaidi ma sangua Yuda, ina sanga ba baxanga mibingama namuxinoa naung.”
26Xaitamoxi xusunga Danyel (yan hauna Beltesasa) ba, “Ung sanga ba ubaxanga axadi ngabagu mibingagia xaung naxuxinoa nanga?”
27Danyel haxuya ba, “Lipu xabiangamdi, lipu tuakkamdi, lipu sintukkamdi kimbo lipu tingungamdi—dingia tela te sanga ba baxanga na xaitamoxi(a) axa xusunga mana ba. 28Ning Urana naga wa long xaiyamia, ina hatanga hisangadi xaung namuxidingdi masok. Baing hatanga na Xaitamoxi Nebukadnesa axadi bagula disok kimuya. Tauna, bagula ngabaxanga naung mibingama ubagu hatumingamia bungina ukinu uxaingamia.
29“O Xaitamoxi, bungina ukinu umip mana axamandi disok kimu, saing lipua hatanga hisangadi masok hatanga naung axadi bagula disok. 30Baing axa hisangamgali Urana hatanga masok nanga. Ne hatanga nanga namua na xabiangagudi didali lipudi te. Tegu. Hatanga masok nanga bu uxabia namuxinoa xaung ubagu uxabia axadi disok hatumingamia.
31“O Xaitamoxi, mana mibingua ubagu lipu babung sabanga tela maxamia. Babu baguba sabanga sibuna xaung siniang sibuna. Bagunganoa libung umaxuwa sibuna. 32Babu toxonoa ditongtongia mana gol xai sibuna. Ringringonoa xaung rimandi ditongtongiadi mana silba. Gamona xaung king babandi ditongrongiadi mana bras. 33King tuxundi ri mala xandi ditongtongia mana ain. Hawa kindi ditongtongia mana ain daxaningxaning xaung titi. 34Ubagu mua, baing dahasia siang tela sangua bimbi tela, ning lipu tela rimandi hasi te. Ri mala taha babu king ubunadi ditongtongiadi mana ain daxaningxaning xaung titi, saing hamunanggiadi. 35Baing ain, titi, bras, silba, xaung gol ding longgalo digalai ding, saing disok kaxuketa bila wit sangsanginadi wa titia (bunging xauyangama) tadubiadi ba. Baing yanga yubua(di) masup mala. Ne sianga taha babua tubu laing sok bimbi sabanga sibuna kau titi longgalo.
36“Alaba mibinga naga. Tauna, bagula am gabaxanga namuxinoa naung, xaitamoxi. 37O Xaitamoxi, ung ba uwa xaitamoxi(a) dali xaitamoxi longgalo. Urana long xaiyama wa sabalunia sina yonggua naung. Sina haringinga sabanga xaung yaya naung. 38Ta axamang longgalo rimamia—lipudi, asaxadi duwa ongania, mangdi duwa sabalunia, heku long baruamta duwa mana ba—taung etua mana ding longgalo. Baing ung ba uwa toxonoa ditongtongia mana gol.
39“Ne bungina yonggaxima sup, bagula yongga haringing tela muli xap yabanoa, ne haringinganoa bagula dali ungia te. Sup baing yongga tuwa bagula sok. Alaba bras. Bagula titi longgalo wa hawa mana. 40Kimuya bagula yongga luwa luwa sok. Haringinganoa bagula bila ain, namua na ain taha axamang longgalo disok kaxukang kaxukana xaung hamunanggia axamang longgalo. Bila ain hamunanggia, bagula utu saha xaung hamunanggia axaman longgalo. 41Ubagu babu kinadi xaung king uxunadi, hataing tela ain hataing tela titi boriama ba, baing bila balau yongga baguba bagula utuina, ne hataina bagula haring bila ain, bila ubagu daxaningxaning ain xaung titia bisa. 42Bila king uxundi hataing ain hataing titi, bila balau yongga ba bagula hataing haringina hataing haringin te. 43Bila ubagu daxangxaning ain xaung titi boriama, bila balau bagula lipuadi ba dahaduxiduxi, saing bagula duwa taininau te, bila ain taga titia te.
44“Ne bungina xaitamoxiadi ba, Urana long xaiyama bagula ta yongga tela sanga ba sup te. Sanga ba lipu tela dali xaitamoxinoa te. Ina ba bagula hamunganggia yonggadi bagudi ba, ne yonggaxinoa bagula wa bungingbunginalo. 45Namuxina naga mana sianga dahasia sangua bimbia, sianga lipu tela rimanoa hasi te, sianga hamunanggia ain, bras, titi, silba xaung gol.
“Urana haringing sibunama hatanga na xaitamoxia axadi bagula disok kimu. Mibingama naga, saing ngabaxanga maxung sibuna namuxinoa naung.”
Nebukadnesa Sina Yaya Na Danyel
46Baing xaitamoxi(a) gung king tuxundi mari Danyel maxania saing iti yanoa. Baing tabina ba dahanania na Danyel xaung ditau xai susung saminamdi maxania. 47Baing xaitamoxi(a) harua na Danyel ba, “Maxung sibuna Urana ungia dali urana longgalo. Ina Toxoratamona mana xaitamoxi longgalo. Hatanga axamang hisangamdi masok. (Ngaharua bila ba) namua na ung sanga ba uhatanga axa hisangamgadi li masok.”
48Baing xaitamoxi sina yaya sabanga na Danyel saing sina yahanga xai sibung xumana na. Iti yabanoa masok yanama etua mana probinsia Babilon hataing longgalo, xaung etua mana xaitamoxi lipuxing xabiangamdi. 49Danyel xusunga xaitamoxi(a) ba mogu Satrak, Mesak, Abetnego tung ba tung duwa yanamdi etua mana Babilon oxatandi. Ning Danyel wauyu xaitamoxi(a) numania, tuxu oxatanoa la ba.