Muⱪeddes Kalam (yǝngi yeziⱪ)

Dawami
1Aⱨ, mening bexim suning bexi,
Kɵzüm yaxning buliⱪi bolsiidi!
Undaⱪta hǝlⱪimning ⱪizi arisidiki ɵltürülgǝnlǝr üqün keqǝ-kündüz yiƣlayttim!
2Aⱨ, mǝn üqün qɵl-bayawanda yoluqilar qüxkidǝk bir turalƣu bolsiidi!
Undaⱪta hǝlⱪimni taxlap, ulardin ayrilƣan bolattim!
Qünki ularning ⱨǝmmisi zinahorlar,
Munapiⱪlarning bir jamaitidur!»  
Pǝrwǝrdigarning sɵzining dawami
3— Ular oⱪyaqi lǝxkǝrlǝr oⱪyayini egildürgǝndǝk tilini yalƣanqiliⱪⱪa egildürüxkǝ tǝyyarliƣan; ular zeminda üstünlük ⱪazanƣan, biraⱪ bu sǝmimiylik bilǝn bolƣan ǝmǝs; ular rǝzillik üstigǝ rǝzillik ⱪilƣan, Meni ⱨeq tonup bilmigǝn» — dǝydu Pǝrwǝrdigar.    4— Ⱨǝrbiringlar ɵz yeⱪininglardin ⱨezi bolunglar, ⱪerindaxliringlarƣa ⱨeq tayanmanglar; qünki ⱨǝrbir ⱪerindax pǝⱪǝtla aldiƣuqi, halas, ⱨǝrbir yeⱪinliring bolsa tɵⱨmǝthorluⱪta yürmǝktǝ. 5Ular ⱨǝrbiri ɵz yeⱪinliriƣa aldamqiliⱪ ⱪilmaⱪta, ⱨeqkim ⱨǝⱪiⱪǝtni sɵzlimǝydu; ular ɵz tilini yalƣan sɵzlǝxkǝ ɵgitidu, ular ⱪǝbiⱨliktǝ ɵzlirini upritidu. 6Ular jǝbir-zulum üstigǝ jǝbir-zulum ⱪilmaⱪta, aldamqiliⱪtin yǝnǝ bir aldamqiliⱪⱪa ɵtmǝktǝ; ular Meni tonuxni rǝt ⱪilidu, — dǝydu Pǝrwǝrdigar.
7Xunga samawi ⱪoxunlarning Sǝrdari bolƣan Pǝrwǝrdigar mundaⱪ dǝydu: — Mana, Mǝn ularni eritip tawlap sinaymǝn; hǝlⱪimning ⱪizining rǝzillikigǝ Manga baxⱪa yol ⱪalmidimu? 8Ularning tili ǝjǝl oⱪidur; u aldamqiliⱪni sɵzlǝydu; ⱨǝrbir eƣiz sɵzidǝ yeⱪini bilǝn tinq-amanliⱪni sɵzlǝydu, lekin kɵnglidǝ ⱪiltaⱪ tǝyyarlaydu. 9Bu ixlar tüpǝylidin ularni jazalimay ⱪoyamdim? — dǝydu Pǝrwǝrdigar, — Mening jenim muxundaⱪ bir ǝldin ⱪisas almay ⱪoyamdu?
Kelidiƣan apǝt üqün Yǝrǝmiya mǝrsiyǝ oⱪuydu
10«Taƣlardiki yaylaⱪlar üqün yiƣa wǝ nalǝ-pǝryad kɵtürimǝn,
Daladiki otlaⱪlar üqün mǝrsiyǝ oⱪuymǝn;
Qünki ular kɵyüp kǝttiki, ⱨeqkim u yǝrdin ɵtmǝydu;
Kalilarning ⱨɵrkirǝxliri anglanmaydu;
Ⱨǝm asmandiki uqar-ⱪanatlar ⱨǝm ⱨaywanatlarmu ⱪeqip,
Xu yǝrdin kǝtti!».
Pǝrwǝrdigar sɵzini dawam ⱪilidu
11— Mǝn Yerusalemni harablaxⱪan top-top dɵwǝ, qilbɵrilǝrning bir turalƣusi ⱪilimǝn;
Yǝⱨuda xǝⱨǝrlirini adǝm turmaydiƣan dǝrijidǝ wayranǝ ⱪilimǝn.
12— Kim bu ixlarni qüxinixkǝ danixmǝn bolidu?
Kim Pǝrwǝrdigarning aƣzidin sɵz elip bularni qüxǝndürǝlǝydu?
Nemixⱪa zemin wǝyranǝ, ⱨeqkim ɵtmigüdǝk, kɵyüp qɵl-bayawandǝk bolup kǝtti?
13Pǝrwǝrdigar dǝydu, — Qünki ular Mǝn ular aldiƣa ⱪoyƣan Tǝwrat-ⱪanunni taxliwǝtkǝn, Mening awazimƣa ⱪulaⱪ salmiƣan wǝ uningda mangmiƣan,
14Bǝlki ɵz ⱪǝlbidiki jaⱨilliⱪⱪa ǝgǝxkǝn, ata-bowiliri ularƣa ɵgǝtkǝndǝk Baallarning kǝynigǝ ǝgixip kǝtkǝn,
15Xunga samawi ⱪoxunlarning Sǝrdari bolƣan Pǝrwǝrdigar, Israilning Hudasi mundaⱪ dǝydu: — Mana, Mǝn bu hǝlⱪⱪǝ kǝkrini yegüzimǝn, ularƣa ɵt süyini iqküzimǝn, 16ularni ular yaki ata-bowiliri ilgiri ⱨeq tonumaydiƣan ǝllǝr arisiƣa tarⱪitimǝn; Mǝn ularni yoⱪatⱪuqǝ ularning kǝynidin ⱪoƣlaxⱪa ⱪiliqni ǝwǝtimǝn.
17Samawi ⱪoxunlarning Sǝrdari bolƣan Pǝrwǝrdigar mundaⱪ dǝydu: — Kɵngül ⱪoyunglar, matǝmqi ayallarni kelixkǝ qaⱪiringlar, yiƣlaxⱪa ǝng usta bolƣan ⱪiz-ayallarni qaⱪirip kelixkǝ adǝm ǝwǝtinglar!
Yǝrǝmiya Pǝrwǝrdigarning sɵzlirigǝ jawab beridu
18— Bǝrⱨǝⱪ, ular tez kǝlsun, biz üqün zor yiƣa kɵtürsunki, bizning kɵzlirimizdinmu yaxlar taramlap tɵkülsun, qanaⱪlirimizdinmu yax tamqiliri aⱪsun — 19qünki Ziondin yiƣa awazi anglinip: — «Biz ⱪanqilik bulang-talang ⱪilinduⱪ! Ⱪanqilik xǝrmǝndǝ bolduⱪ! Ular turalƣulirimizni ɵrüwǝtti, biz zeminimizni taxliduⱪ!» — deyilidu.
20Pǝrwǝrdigarning sɵzini anglanglar, i ayallar,
Uning aƣzidiki sɵzgǝ ⱪulaⱪ selinglar;
Ⱪizinglarƣa yiƣlaxni ɵgitinglar,
Ⱨǝrbiringlar yeⱪininglarƣa mǝrsiyǝ oⱪutunglar;
21Qünki ɵlüm bolsa derizilirimizdin yamixip kirgǝn,
Orda-istiⱨkamlirimizƣimu kirgǝn;
U balilarni koqilardin,
Yigitlǝrni rǝstǝ-mǝydanlardin yulup taxliƣan.
22 Yeⱪinliringlarƣa uⱪturup: «Pǝrwǝrdigar mundaⱪ dǝydu: —
Bǝrⱨǝⱪ, jǝsǝtlǝr dalada tezǝktǝk yiⱪilidu;
Ular ormiqining orƣiⱪining astiƣa yiⱪilƣan,
Lekin ⱨeqkim yiƣmaydiƣan baxaⱪtǝk yǝrgǝ qeqilidu!» — dǝnglar!
23Pǝrwǝrdigar mundaⱪ dǝydu: —
Dana kixi danaliⱪi bilǝn, küqlük kixi küqlükliki bilǝn, bay bayliⱪliri bilǝn pǝhirlinip mahtanmisun; 24pǝhirlinip mahtiƣuqi bolsa xuningdin, yǝni Meni, yǝr yüzidǝ meⱨir-muⱨǝbbǝt, adalǝt wǝ ⱨǝⱪⱪaniyliⱪni yürgüzgüqi Mǝn Pǝrwǝrdigarni tonup yǝtkǝnlikidin pǝhirlinip mahtansun; qünki Mening hursǝnlikim dǝl muxu ixlardindur, — dǝydu Pǝrwǝrdigar. 25Mana, xundaⱪ künlǝr keliduki, — dǝydu Pǝrwǝrdigar, — Mǝn hǝtnǝ ⱪilmiƣanlarni hǝtnǝ ⱪilinƣanlar bilǝn billǝ jazalaymǝn; 26yǝni Misir, Yǝⱨuda, Edom, Ammoniylar wǝ Moabiylar, jümlidin qɵl-bayawanda turuwatⱪan, qekǝ qaqlirini qüxürüwǝtkǝn ǝllǝrni jazalaymǝn; qünki bu ǝllǝrning ⱨǝmmisi hǝtnisizdur; Israilning barliⱪ jǝmǝtimu kɵnglidǝ hǝtnisizdur.  

■9:1 Yǝx. 22:4; Yǝr. 4:19

□9:2 «ularning ⱨǝmmisi zinahorlar,...» — «zinahorlar» bǝlkim roⱨiy jǝⱨǝttin eytilidu, ular Hudaƣa wapasizliⱪ ⱪilip butlarƣa qoⱪunup kǝtti.

■9:2 Yǝr. 5:7, 8

□9:3 «ular zeminda üstünlük ⱪazanƣan, biraⱪ bu sǝmimiylik bilǝn bolƣan ǝmǝs...» — baxⱪa birhil tǝrjimisi: «xu zeminda ular ƣǝlibǝ ⱪilƣan, biraⱪ bu ⱨǝⱪiⱪǝtni tiklǝx üqün ǝmǝs...».

■9:3 Yǝx. 59:4,13,15; Yǝr. 6:7

■9:4 Yǝr. 6:28

□9:6 «ular ⱪǝbiⱨliktǝ ɵzlirini upritidu (5-ayǝt)» — 5-ayǝtning ahirⱪi ⱪismi ⱨǝm 6-ayǝtning bax ⱪismining baxⱪa birhil tǝrjimisi: «Ular ⱪǝbiⱨlik ⱪilip towani ⱨeq bilmǝydu. (6) sǝn (Yǝrǝmiya) aldamqiliⱪ arisida turuwatisǝn; aldamqiliⱪi tüpǝylidin ular Meni tonuxni rǝt ⱪilidu...».

■9:8 Zǝb. 12:2-4; 28:3; 120:3-4; Pǝnd. 30:14

■9:9 Yǝr. 5:9,29

■9:11 Yǝr. 10:22

□9:14 «(Yǝⱨuda hǝlⱪi) ...ata-bowiliri ularƣa ɵgǝtkǝndǝk Baallarning kǝynigǝ ǝgixip kǝtkǝn» — oⱪurmǝnlǝrning esidǝ barki, «Baal»lar intayin yirginqlik bir hil butlar idi.

■9:15 Yǝr. 8:14; 23:15

■9:16 Law. 26:33

□9:17 «kɵngül ⱪoyunglar, matǝmqi ayallarni kelixkǝ qaⱪiringlar, yiƣlaxⱪa ǝng usta bolƣan ⱪiz-ayallarni qaⱪirip kelixkǝ adǝm ǝwǝtinglar!» — kona zamanlarda bǝzi bay adǝmlǝr uruⱪ-tuƣⱪanlirini dǝpnǝ ⱪilixta muxundaⱪ «yiƣlaxⱪa maⱨir» ayallarni «kǝypiyatni yaritix» üqün yallaytti (mǝsilǝn, Injil, «Mat.» 9:37ni kɵrüng).

■9:22 Yǝr. 7:33

■9:23 1Kor. 1:31; 2Kor. 10:17

□9:26 «... Bu ǝllǝrning ⱨǝmmisi hǝtnisizdur; Israilning barliⱪ jǝmǝtimu kɵnglidǝ hǝtnisizdur» — bu 25- wǝ 26-ayǝtlǝr Yǝⱨuda (Israil)ƣa intayin eƣir kelixi kerǝk idi. Qünki Pǝrwǝrdigar ularni, ɵzliri kǝmisitidiƣan hǝtnǝ ⱪilinmiƣan «yat ǝllǝr» ⱪatarida «hǝtnǝ ⱪilinmiƣan»dǝk ⱨesablaydu. Hudaning kɵz aldida Yǝⱨuda hǝtnisiz, yǝni u Ibraⱨim hǝtnǝ arⱪiliⱪ tüzgǝn ǝⱨdigǝ layiⱪ ǝmǝs bolup ⱪaldi. «Kɵngli hǝtnisiz» — «kɵngli bu rǝzil dunyadiki rǝzil azzu-ⱨǝwǝsliridin kesilgǝn ǝmǝs, Huda wǝ uning ibaditi üqün rǝzilliktin ayrilƣan ǝmǝs» degǝn mǝnidǝ. «Əzakiyal»ƣa ⱪoxulƣan «ⱪoxumqǝ sɵzimiz»ni wǝ Injil, «Rim.» 2-bab, «Fil.» 3:3, «Kol.» 2:11ni kɵrüng). Yǝnǝ kelip hǝtnǝ «kɵnglidǝ ǝmǝs» bolsa, «qekǝ qaqlirini qüxürüwetix» (bǝlkim butpǝrǝslǝrning matimining bir ipadisi)tin ⱨeqⱪandaⱪ pǝrⱪi yaki ǝⱨmiyiti yoⱪtur.

■9:26 Law. 26:41; Rim. 2:28,29