Notes

□2:2 «سېنىڭ ئەجىر-ئەمەللىرىڭنى، تارتقان جاپالىرىڭنى ھەم سەۋر-تاقىتىڭنى، رەزىل ئادەملەرنىڭ قىلمىشلىرىغا چىداپ تۇرالمايدىغانلىقىڭنى... بىلىمەن» ــ بۇ تولۇق سۆز ئەلچىگە ئېيتىلغىنى بىلەن شۈبھىسىزكى، پۈتكۈل جامائەتكە (بىر ئادەم سۈپىتىدە) ئېيتىلىدۇ.

□2:5 «... بولمىسا يېنىڭغا كېلىمەن ۋە توۋا قىلمىساڭ چىراغدېنىڭنى جايىدىن يۆتكىۋېتىمەن» ــ ئەفەسۇستا ھازىر جامائەت بولمايلا قالماي، ھەتتا شەھەر ئۆزى خارابىلىك بولىدۇ.

□2:6 «مەن ئۆزۈم نەپرەتلىنىدىغان نىكولاس تەرەپدارلىرىنىڭ قىلمىشلىرىدىن سەنمۇ نەپرەتلىنىسەن» ــ «نىكولاس تەرەپدارلىرى»نىڭ كىم ئىكەنلىكى ھازىر ئېنىق ئەمەس. بەزىلەر ئۇلارنى «روس.»، 6:5-ئايەتتىكى «نىكولاس» ئىسىملىك جامائەت خىزمەتكارى بىلەن مۇناسىۋەتلىك دەپ قارايدۇ؛ لېكىن بىزنىڭچە بۇنىڭغا ئېنىق ئىسپات تېپىلمىدى. ھېچبولمىغاندا ئۇلار ئېتىقادچىلارنى جىنسىي بۇزۇقلۇققا ئازدۇرماقچى بولغانىدى (14-15-ئايەتنى كۆرۈڭ).

■2:6 ۋەھ. 2‏:15

■2:7 يار. 2‏:9؛ ۋەھ. 22‏:2.

□2:8 «ئىزمىر» ــ كونا ئىسمى «سمىرنا»

■2:8 يەش. 41‏:4؛ 44‏:6؛ ۋەھ. 1‏:17.

□2:9 «... يەھۇدىي ئەمەس تۇرۇپ ئۆزلىرىنى يەھۇدىي دەۋالغان، شەيتاننىڭ بىر سىناگوگى بولغانلارنىڭ تۆھمەتلىرىنىمۇ بىلىمەن» ــ ئىمپېراتور دومىتىيان ھۆكۈم سۈرگەن بەزى ۋاقىتلاردا بىرسى ئۆزىنىڭ يەھۇدىي ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىيالسا، زىيانكەشلىككە ئۇچرىماسلىقى كېرەك دېگەن بىر قانۇن كۈچكە ئىگە ئىدى؛ شۈبھىسىزكى، بەزى «ئېتىقادچىلار» ۋە باشقىلار بۇ قانۇندىن قالايمىقان پايدىلىنىپ زىيانكەشلىكتىن قېچىپ، شۇنداقلا باشقىلارغىمۇ زىيان يەتكۈزگەنىدى.

■2:11 مات. 13‏:9.

■2:12 ۋەھ. 1‏:16؛ 2‏:16.

□2:14 «مۇناسىۋەتلىك ئايەتلەر» ــ «چۆل.» 22-24-باب، 16:31.

■2:14 چۆل. 22‏:23؛ 24‏:14؛ 25‏:1؛ 31‏:16.

■2:15 ۋەھ. 2‏:6

■2:16 يەش. 49‏:2؛ ئ‍ەف. 6‏:17؛ ئىبر. 4‏:12؛ ۋەھ. 1‏:16.

□2:17 «غەلىبە قىلغۇچىلار بولسا يوشۇرۇپ قويغان ماننادىن بېرىمەن ۋە ھەربىرىگە بىردىن ئاق تاش بېرىمەن» ــ «ماننا» ـــ ئىسرائىللار چۆل-باياۋاندا يۈرگەن ۋاقتىدا خۇدا ئۇلارغا ئاسماندىن چۈشۈرگەن كۈندۈلۈك ئۇزۇقلۇق ئىدى («مىس.» 32:16-36-ئايەتلەرگە ۋە «يۇھ.» 48:6-58-ئايەتلەرگە قارالسۇن).

■2:17 مىس. 16‏:4-36.

■2:18 ۋەھ. 1‏:15،14.

□2:20 «مۇناسىۋەتلىك ئايەتلەر» ــ «1پاد.» 16-، -18-19، 21-باب.

■2:20 1پاد. 16‏:31؛ 2پاد. 9‏:7.

□2:22 «مانا، مەن ئۇنى ئېغىر كېسەل ئورنىغا تاشلاپ ياتقۇزىمەن» ــ گرېك تىلىدا: «مانا، مەن ئۇنى كارىۋاتقا تاشلايمەن».

□2:23 «ئۇنىڭ پەرزەنتلىرىنىمۇ ئەجەللىك كېسەل بىلەن ئۇرىمەن» ــ «پەرزەنتلىرى» بولسا جىسمانىي ياكى روھىي جەھەتتىنمۇ بولۇشى مۇمكىن. «بارلىق جامائەتلەر نىيەت-نىشانلارنى ۋە قەلبلەرنى كۆزىتىپ تەكشۈرگۈچىنىڭ ئۆزۈم ئىكەنلىكىمنى... بىلىدۇ» ــ «نىيەت-نىشانلار» ــ گرېك تىلىدا «بۆرەكلەر» بىلەن ئىپادىلىنىدۇ. «مۇناسىۋەتلىك ئايەت» ــ «يەر.» 10:17.

■2:23 1سام. 16‏:7؛ 1تار. 28‏:9؛ 29‏:17؛ زەب.7‏:9؛ 62‏:12؛ يەر. 11‏:20؛ 17‏:10؛ 32‏:19؛ مات. 16‏:27؛ روس. 1‏:24؛ رىم. 2‏:6؛ 14‏:12؛ 2كور. 5‏:10؛ گال. 6‏:5؛ ۋەھ. 20‏:12.

■2:24‏-25 ۋەھ. 3‏:11.

□2:27 «ئۇ ئۇلارنى تۆمۈر كالتەك بىلەن پادىچىدەك باشقۇرۇپ،...» ــ ياكى «ئۇ ئۇلارنى شاھانە تۆمۈر ھاسا بىلەن پادىچىدەك باشقۇرۇپ،... ». «ئۇ ئۇلارنى ... ساپال قاچىلارنى ئۇرۇپ چاققاندەك تارمار قىلىدۇ» ــ بۇ ئايەت «زەب.» 9:2-ئايەتتىن ئېلىنغان بولۇپ، بۇ يەردىكى «ئۇلار» خۇدا بىلەن قارشىلاشقان «يات ئەللەر»نى كۆرسىتىدۇ. «مۇناسىۋەتلىك ئايەتلەر» ــ «زەب.» 8:2-9، «ۋەھ.» 5:12، 15:19.

■2:27 زەب. 2‏:8-9.