0^MateoŊ̀gàŋətsə KristoÀjàŋ yìi mə bɨ lɛ njwe Yesu aàAjàŋ yìi mə ŋ̀gǎŋnlii mɨ̀njɔ̀ŋ ɨ lɛ nzì ŋ̀kweꞌetə Yesu aàÀjàŋ yìi mə bɨ lɛ nlɔ̀gə̀ Yesu ŋkhə ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ ghu a alaꞌa Egipto aàÀjàŋə bɨ lɛ nzwitə bôŋkhə aàÀjàŋ yìi mə Jɔn Ŋ̀gàŋmùrə bə̌ ŋkì à lɛ sɨ swoŋ annù Nwî aàÀjàŋ mə bɨ lɛ mmurə Yesu a ŋkì aàÀjàŋ yìi mə Satan à lɛ ŋkwàꞌànə̀ Yesu aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nlɔ̀gɨ̀nə afàꞌâ yi a Galilea aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ntwoŋ ŋgǎŋkô m̀bwɛ̀ ji nɨkwà aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ ŋka ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù, ǹswoŋə nɨ̂ ànnù Nwî ŋ̀kɨɨ ŋghurə nɨ̂ ŋ̀gàŋ mɨghɔ̀ɔ̀ aàÀnnù Nwî yìi mə Yesu à lɛ nswoŋ a atu ntaꞌa aàM̀bə fɨ̀ŋgwaŋ bô ŋ̀kàꞌàÀjàŋ yìi mə Yesu a tɔꞌɔtə nɔ̂ŋsə̀ Nwì aàÀnnù ǹloŋə alwintɔŋ bo ǹzwìtə ŋùÀnnù ǹloŋə annǔ mâghàbə̀Ànnǔ nsàꞌa nɨ̀yɔꞌɔ̀Ànnù ǹloŋə annǔ ŋka ŋkàâÀnnù ǹloŋə annǔ ŋkwiꞌinə ànnù yî bɨ̂Ànnǔ a ŋka ŋkɔ̌ŋ ŋgàŋ kɨbààƗ̀nnù ǹloŋ ŋghɨrə ɨbɔ̀ŋə̀Ànnù ǹloŋ annǔ ntsàꞌàtə NwìÀnnù ǹloŋ annǔ nsiꞌisə ɨbɨɨ nu tɨ̀ jɨ̂Àfùꞌù a aburəŊ̀kàꞌa ɨbɨɨ nû.Nwìŋgɔ̀ŋ bo bɨ̀ ǹjoòÀnnǔ ŋka ntwi mɨlɔ̀ꞌɔ̀ mɨ bə̂ bǐ mɔꞌɔ̀M̀betə, ǹlɔ̀ɔ bô ŋ̀kwɛ̀ntə̂Ǹtsǔ ŋkya yì kə̀gə̂Àti bo fɨ̀ntâ fiÀnnù ǹloŋ bə̂ bìi bɨ bweꞌesə ɨbɨ̀ɨnû waa aàBɨ̀bɔɔ bɨ nda bi baàÀdàꞌa YesuÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə̀ ŋû àkɨ̀kwen aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə ŋgàŋàfàꞌà àtu bɨsogyɛ ŋkhɨ̀ ŋù baRoma aàÀjàŋ yìi bɨ lɛ mbù ŋ̀ghurə bə̂ bî ghàꞌàtə̀ aàÀnnù bə̂ bi baa bìi bɨ lɛ sɨ lɔ̀ɔ a ŋka nyòŋə̀ Yesu aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghɨrə afìsə̀ a bɔrə̀ aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ ŋghùrə bə̂ bi baa bìi bɨ lɛ ntswe nɨ̂ bɨ̀demon aà.Àjàŋ mə Yesu à lɛ ŋghùrə mbwenkə aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ntwoŋə Mateo aàÀbetə̀ ǹloŋə annǔ nsiꞌisə nu tɨ̀ jɨ̂Àjàŋ mə Yesu à lɛ ŋghùrə mâŋgyɛ̀ wa mə à lɛ mmɔ̀ɔ̀ntə atsəŋə atsə̀ꞌə yi ŋkɨ bɨ̀ɨ̀nsə̀ mû ǹtsyàsə̀ ŋù baYuda yî màŋgyɛ̀ a nɨwo aàÀjàŋ yìi Yesu à lɛ ŋghùrə̀ bɨfə̀ꞌə̀nə̀ bi baa aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə̀ a tɨghàà aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ ŋko mɨlə̀ŋnə bə̀ bya aaÀjàŋ mə Yesu à lɛ ntoo ŋgǎŋtoò jì jya nɨghûm ǹtsò baà aàƗ̀fàꞌà yìi mə bo bya nɨghûm ǹtsò baa lɛ mfàꞌà aàÀjàŋ yìi mə bɨ ka yǐ kɨ tsɔꞌɔ akòrə ŋgǎŋmbii Kristo aàŊù yìi mə a kuꞌunə mə bɨ̀ ka mbɔꞌɔ aàBə̀ bìi bɨ bii, bo bɨ̀ bə̀ bìi bɨ tuu Kristo aàKaa mə̀ sɨ̀ aa nɨ̀ m̀bɔɔnə zì, mə̀ zì aa nɨ munwî ǹtsòÀnnù ǹloŋ mɨ̀tsɔꞌɔnə̀ mɨ ɨfàꞌàŊ̀gǎŋntoo jìi mə Jɔn Ŋ̀gàŋmùrə bə̌ ŋkì à lɛ ntoo aàÀnnù ǹloŋ njɔꞌɔ alaꞌa jìi kaa ɨ lɛ ŋwaꞌa ntoo ya bii aàYesu a swoŋ mə, “Nɨ̀ zi a mbo mə̀ ta mɨ̀ɨ̀ntə̀”Àbetə̀ ǹloŋ njwîŋgɔ̀ŋÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə̀ ŋû yìi mə àbô yi a lɛ ŋkwo aàŊ̀gàŋàfàꞌa Nwì yìi mə à tsɔ̀ꞌɔ aàYesu bo m̀fɔ̀ bɨ̀demonÀtì bo mɨ̀ntà mìi a koonə aàÀjàŋ mə bɨ lɛ sɨ betə mə tâ Yesu à ghɨrə annù yî yɛ̌yɛrə aàÀnnù ǹloŋ Azwì yî bɨ yìi mə mbə a fɛꞌɛ̀ a ntɨɨ ŋù m̀bu mbɨ̀ɨ̀ ŋ̀kuu ghu aà.Ǹdè bɨ̀ Yesu bo bɨ̀ bɔɔ bɨmaà yìNɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋ ŋû m̀màꞌâ ǹjoòǸjiꞌì ànnù yìi Yesu a ghàà nɨ mɨ̀ghàà mî nǎnaa aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ ntɔꞌɔtə nɨghàà nî nǎnaa nya aàNɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋ ŋgwenə̀Nɨ̀ghàà nî nanaa nloŋ abùrə mâghumə̀Nɨ̀ghàà nî nana nloŋ mbɛ̀ꞌɛ̂ àbaàǸjiꞌì ànnù yìi Yesu à lɛ sɨ naa mɨghàà ghu aàYesu a tɔꞌɔtə̀ nɨ̀ghàà nî nanaa nya nloŋ ŋgwenə̀Nɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋ afùꞌù yî lɔ̀ꞌɔ̀sə̀Nɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋ ayoo tɨ̀ndùùNɨ̀ghàà nî nanaa nloŋ fɨlwàꞌàƗ̀nnù nɨ̂ŋkoŋ jì fii bo bɨ̀ jì lwènə̀Àjàŋ mə bɨ lɛ ntuu Yesu a alaꞌa Nazareth aàÀjàŋ yìi mə Herod à lɛ nzwitə Jɔn Ŋgàŋmurə bə̌ ŋkì aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ njɛꞌɛ bə̂ ǹtsùꞌù ji ntaà aaÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋka ntəə a atu ŋkì aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə ŋgàŋmɨghɔ̀ɔ̀ a alaꞌa Gennesaret aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋwenə baFarɨsai ǹloŋ bɨ̂nɔ̀ŋgɔ̀ŋ bɨ bɨ̂tà bɨ bɨ̂taà byaa aàǸjoo jìi mə ghɨ̀rə mə tâ ŋù tsuu laa aàMàŋgyɛ̀ yìi à lɛ ntswe nɨ̂ àbìintɨɨ aàÀjàŋ yìi Yesu à lɛ mbù ŋ̀ghurə bə̂ bî ghàꞌàtə̀ aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ njɛꞌɛ mbâŋnə̀ ǹtsùꞌù ji nɨkwà aàÀjàŋ mə bɨ lɛ mbetə alènsə̀ a mbo Yesu aàM̀bɛ̀ꞌɛ̀ àbaà baFarɨsai bo bɨ̀ baSadukaiÀjàŋ mə Peta à lɛ nswoŋə a ŋû yìi mə Yesu à nɨ ghu aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ ŋghàà ǹloŋ ŋgɨꞌɨ yìi yu ka yə ɨ kwo aàBə̀ bìi mə bɨ nɨ ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ mbəŋkə yi ntɨgə ŋŋweenə aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ ŋghùrə mûmbâŋnə̀ yìi mə à lɛ ntswe nɨ demon aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ mbu ŋghaa annù ǹloŋə annù nɨwô yi aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ ntu tax ǹdâmàꞌanwì aàÀbetə̀ ǹloŋə ŋû yìi mə à kɔ̀ꞌɔ ntsɨrə a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî aàƗ̀kwàꞌànə̀ jìi mə ɨ ghɨ̀rə̀ bə̀ wò nɨ̂ ɨ̀nnù jì bɨ aàNɨ̀ghàà nî nanaa nloŋ annǔ mbînjə̀rə̀ yìi mə ɨ̀ bwɛ aàǸdɨ̀m ghò yìi à wo annù aàÀnnù yìi mə bə̀ beentə aa bo bɨ̀ à yìi bə̀ tuu aàNɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋə ŋgàŋàfàꞌà tɨ lìꞌìnə̀ àfansənnùÀjàŋ mə Yesu à lɛ ndɨ̀ꞌɨ annù ǹloŋ annǔ nsàꞌànə nɨ̀yɔꞌɔ aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ nnɨŋ mbɔɔnə a nu bôŋkhə aàÀnnǔ mûŋgwàꞌà ŋ̀gàŋkabə̀Ànnù ǹloŋ ŋgǎŋfàꞌà a akò mɨlùꞌùÀjàŋ mə Yesu à lɛ ŋghàa ŋgaa yìi ɨ yweꞌe ji tarə nloŋ annù nɨwô yi aàÀnnù yìi mə ndè bɨ̀ bɔɔ bɨ Zebedee lɛ mbetə nloŋ bɔɔ̀ bì aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə bɨfə̀ꞌə̀nə̀ bi baàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋkuu a Yerusalem tsô m̀fɔ̀ aàÀjàŋ mə Yesu à lɛ ŋkuu a mûm ǹdâmàꞌanwì aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nnɨŋ ndɔ̀ɔ̀ a atu àtì figə̀ aàÀbetə̀ ǹloŋ adaꞌa yìi Yesu à lɛ ntswe nɨ yu aàNɨ̀ghàà nî nàà ǹloŋ bɔɔ mbâŋnə̀ bi baàNɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋ bɨ̂lɛnsə bɨ akò mɨlùꞌùNɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋ adina nɨyɔꞌɔ̀Àbetə̀ ǹloŋ annǔ ntu bɨ̀taxÀnnù ǹloŋ annǔ nyweenə nɨ̀ nɨwòǸdɨꞌɨ yì ŋ̀wè yâÀbetə̀ ǹloŋ Ayɔꞌɔ̀ Nwì wâÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋwàꞌàsə̌ ŋgǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ bo bɨ̀ baFarɨsai aàYesu à tùû àbagɨ̀lə̀ yaaYesu à swǒŋ ŋgɨꞌɨ yìi ɨ̀ ka zî a mbo bo aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋkɔ̀ŋə Yerusalem aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghàà ǹloŋ annǔ nsàꞌa Ǹdâmàꞌa Nwì aàÀnnǔ nyə ŋgɨꞌɨ bo bɨ ajàŋ mə bɨ ka yǐ kɨ tsɔꞌɔ akorə bɔɔ bɨ Kristo aàÀnnù yî ǹswèrə̀ ǹswerə yâÀjàŋ mə Mu Ŋù à ka yǐ bǔ bɨ̀ɨ̀ aàÀnnù yìi mə mbə bɨ yəgə nɨ̂ àti figə̀ aàKaa ŋù tsù à sɨ njwi ya kə̀ noò ma wa zî.Ànnù ǹloŋ ŋgàŋàfàꞌà yìi mə fàꞌà nɨ̂ ǹtɨɨ̀ yi tsɨ̀m bo bɨ̀ ŋ̀gàŋàfàꞌà yî m̀bɨ̂Nɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋ bɔɔ ŋgɔ̀ɔ̀ bi nɨghûmə̀Nɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋ ŋgǎŋfàꞌà ji tarə̀Ànnǔ ntsɔꞌɔtə mɨ̀saꞌa a noò ǹlwìꞌì ǹjɨ̀mə̀.Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntaŋ ànnǔ atu Yesu aàÀjaŋ yìi mə màngyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ nyɔꞌɔ Yesu nɨ mɨ̀ghurə aàÀjàŋ yìi mə Judas a lɛ mbii mə yu ka fèè Yesu aàÀjaŋ yìi mə Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji lɛ njɨ mɨjɨ mə Passa aàǸtarə MmàꞌàmbîÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nswoŋ mə Peta à ka tuu yi aàÀjàŋ yìi mə Yesu a lɛ ntsàꞌàtə̀ Nwî a Getsemane aàÀjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntswa Yesu aàÀjàŋ yìi mə ŋgǎŋndasaꞌa lɛ ntsɔꞌɔtə ɨsaꞌa Yesu aàÀjàŋ yìi mə Peta à lɛ ntuu Yesu aàÀjàŋ yìi mə bɨ̀ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ Yesu a nsi Pilato aà.A ajàŋ yìi mə Judas à lɛ ŋkwo aàPilato à betə ɨ̀nnù a mbo YesuÀ jàŋ yìi mə bɨ lɛ ntsə̀rə̀ mə bɨ̀ zwitə Yesu aàÀjàŋ yìi mə bɨ̀sogyɛ̀ lɛ sɨ wyɛ̀ nɨ̂ Yesu aà.Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ŋkwèèntə̀ Yesu a ati bàŋnə̀bàŋnə̀ aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋkwo aàÀjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntwiŋə Yesu aàÀjàŋ yìi mə bɨ lɛ sɨ bɛ nɨsyɛ̀ nɨ Yesu aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nyweenə nɨ nɨ̀wo aàÀjàŋ yìi mə baYuda bɨ lɛ ntswɛɛ àbàŋnənnù ǹloŋ annǔ nyweenə Yesu nɨ nɨ̀wo aàÀjàŋ yìi mə Yesu à lɛ zì ǹtsiꞌi ŋgǎnyəgə̂nnù ji mfa ndɨꞌɨ yì ŋwè ya a mbo bo aà