Bɛkpã Paulo Bɛnamɛna Roma.
ⅠKĩ bike otse kĩ bɔanaa Italia a, bɛkɔa Paulo mɔ kɔla bawanɛ bɛbã bido nɛ Romafɔ sodzafɔ ɔnɔkɔɛ̃ kĩ bavɛ Yulio awɛ kamɛ. Ade ye adãmɛna sodzafɔ katsu a kĩ bavɛ Lɛgãnɔkɔɛ̃ Sodzafɔ Katsu akũ a. ⅡAde ke budzi ɔkɔlɔ kĩ eto Adramitio yanaa tɔkɔlɔ fɔdzakɔ̃ nɛ Asia kamɛ a. Bɔmɔ Makedoniani kĩ bavɛ Aristarko lidzi nɛ ɔkɔlɔ a kamɛ. Eto Tesalonika.
ⅢKĩ kade nyina a, bɔnadza nɛ Sidon mpo abuĩ. Ade Yulio kpa Paulo osi kĩ ɛnaa ɔmatɔ kamɛ ɛnaamɔ ye bakɔba, lɔkɔa bɛkpa ye fɔtsa a kĩ yaakɔa ɛtsã osi a. ⅣKĩ bɔbɔɛ nɛ awã a nɛ kĩ ɔwɛ kabɔa katsɛlamɔ boe a onukpɛ̃ deĩ ɔsi sũ ni, bɔtsã Kipro kayɔ sɛmakɛ bɔbɛla ɔwɛ a. ⅤKĩ bɔtɛ̃ awã a, bɔtsã Kilikia mɔ Pamfilia mpo abuĩ, ade bɔnadza nɛ Mira nɛ Likia a. ⅥAwĩ a sodzafɔ ɔnɔkɔɛ̃ a kĩ yakpã boe a mɔ́ ɔkɔlɔ odi kĩ eto Aleksandria yanaa Italia tite akũ, ade ke ɛkɔa boe flee edo nɛ ye kamɛ a.
ⅦOsi a katsã kamɛ na boe ɔsĩ nɛ fuwi pii kamɛ fɔmɔ bupuli buwo Knido ɔmatɔ a kamɛ. Kĩ ɔwɛ mɔ ɔsĩ kabɔa sũ ni, bɔtápuli bɔtɛ̃ bɔnaa kpĩĩ. Foesũ kĩ buwo Salmone a, bɔblɛ bɔtsã Kreta ɔmatɔ a ɔlɔtɔ, awã kĩ tite a sua ɔwɛ a kɔbɛ̃ onukpɛ̃. ⅧƆsĩ kamɛ bɔkɔa bɔtsã mpo abuĩ a bɔnawo kakɔ a kĩ bavɛ Tɔkɔlɔ Kadzakɔ̃ Wĩ a. Awã mɔ Lasea kayite lɛlá lugo. ⅨBubula fuwi kade, ade kĩ mui akũ katsã lɛmɛ na ɔsĩ sũ ni, Onukpɛ̃ Kasui Lɔkɔ a tɛ̃. Nɛ fukĩĩ sũ Paulo kpa be kakɔna ɛlɛ kĩ, Ⅹ“Nda amɛ, mmɔ́ ĩyi ɔsũ kĩ boe mui anɛ osi katsã aawo nɛ mbɛtahu kamɛ, kĩ fɔtsa pii mɔ bati malo aawɔ.” ⅪLɛmɛ kawũ banɔnɛ ɔnɔkɔɛ̃ kĩĩ tɛ ɔkɔlɔ ɔtanɛ mɔ ye ɔlate a kakɔna ɛba lɛtsa kĩ Paulo lɛ a. ⅫNɛ kĩ tɔkɔlɔ kadzakɔ̃ a lɛnɛ́nɛ kadzi gɛlɛɛlɛ nɛ osili lɔkɔ sũ ni, osi batsãnɛ a wɛ kĩ bɛdzakũ ɔsa baawo Foenike. Baapuli bidzi nɛ awã nɛ osili lɔkɔ, kitonɛkĩ Foenike nyɛ ɔmatɔ nɛ Kreta tite akũ. Edeĩ tɔkɔlɔ fɔdzakɔ̃ kĩ futsua ɔwɛ onukpɛ̃ nɛ suwa katomukɔ̃ a.
Ɔwɛ Mɔ Ɔsĩ Vũ Nɛ Mpo Akũ.
ⅩⅢKĩ ɔwɛ bɔɛɛ do kabɔa kademɛna awɛ a, fɔkɛna ndɛ fɔ́alɛ fɔkpa osi a akũ kanaa. Foesũ bɛmanɛ akũ ade bɛtsã Kreta mpo abuĩ a. ⅩⅣLɛmɛ owi tábuna mɔ ɔwɛ mɔ ɔsĩ odi vũ eto Kreta sɛba sɛmakɛ. ⅩⅤƐvũ ɛtsɛlamɔ ɔkɔlɔ a lɔtɔ foesũ bɛtápuli bɛdani ɔkɔlɔ a anɛ bɛtsɛlamɔ mpo abuĩ. Nɛ foesũ bɛfɔnɛ ɔkɔlɔ a awɛ ade ɔwɛ a bɔa ye ɛkanamɛna a. ⅩⅥKe liti kɔlaa, bɔyana kablakɔ̃ kadi nɛ Kauda tite kĩ mui tsua bisinya te liti. Kɔbɛ̃ kamɛ fɔmɔ bupuli busuli boe ɔkɔlɔ kabii a budo nɛ ɔkpale a kĩ ye kamɛ bɔna a kamɛ. ⅩⅦKĩ bɛmanɛ ye biyua a, bɔkɔa tɔwɛ̃ bisuli bɔtɛ̃mɛna bupimɔ ɔkɔlɔ kpale a kitonɛkĩ bivila kĩ ɔwɛ aabɔa ye ɛnaabãã nɛ dã kamɛ nɛ Libia mpo abuĩ. Foesũ bɛkɛna tilima nɛ ɔkɔlɔ titse a akũ. Nɛ fukĩĩ sũ ɔwɛ a kabɔa ye kanamɛna bɔɛɛ. ⅩⅧKade nyina, lɛmɛ kĩ ɔwɛ a táfɔ̃ kavũ sũ ni, bido fɔtsa a kĩ ɔkɔlɔ a nɔnɛ a kanyɛ kawula nɛ mui kamɛ awɛ. ⅩⅨAde nɛ luwi lɛlalɛde a, bɛyatalɛ ɔkɔlɔ a akũ fɔtsa pii lɛmɛ biwula. ⅩⅩƆwɛ mɔ ɔsĩ kĩĩ vũ fuwi beblebee kĩ bɛtámɔ suwa ĩye fusibii malo. Ade bɔtátɛ budo kĩ bɔ́ana nkpã a.
ⅩⅪKĩ bidzi fuwi beblebee kĩ bɛtánya sũ ni, Paulo yidza ɛdza nɛ be anɛ kamɛ, ade ebi be kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, ntɛ mitse yĩ kalɛ ni, kufɛ bɔtábɔɛ nɛ Kreta, kufɛ fɔtsa kĩĩ bamɛ flee taya nɛ boe akũ, bɔyɛla boe akũ fɔtsa. ⅩⅫFinyaakĩĩ, make mi aduli kĩ mina ɔwɔlɛ. Ade mabi mi yededeede kĩ ɔkɔlɔ kĩĩ aayɛla lɛmɛ mi kamɛ odima lɛláaku. ⅩⅩⅢKitonɛkĩ kadzɔ lɛnyɛ ni, Baguma a kĩ ye ode manɛ, mɔ ekĩ masum a, ye ode fɔtɔ ɔnyanɛ yadza nɛ yĩ ɔwɛ̃. ⅩⅩⅣAde ke ebi yĩ kĩ, ‘Paulo, tavila. Kɛnɛ kĩ akɔa nɔ kalɛ oyi nɛ Kaisare anɛ kamɛ! Nɛ Baguma kɔnyakamɔ sũ ni, nɔ mɔ bikĩ bɛtsɛ̃ osi a flee kamɛ odima lɛláaku.’ ⅩⅩⅤFoesũ, nwaɛ̃ amɛ, mina ɔwɔlɛ! Ntɛ Baguma ndo kĩ lɛtsa nyɛ lɛtsa aaya nɛ foe kamɛ ndɛ ayekĩ ɛlɛ eyi a. ⅩⅩⅥLɛmɛ ɔwɛ aabɔa boe ɛnamɛna tite tidi kĩ mui tsua bisinya te a akũ.”
ⅩⅩⅦAde ke ɔwɛ mɔ ɔsĩ kĩĩ kabɔa boe kanamɛna lɔtɔ mɔ liti fuwi ewuana flee nɛ Adria mpo akũ a. Luwi luwuanade lɛnyɛ a, boe ɔkɔlɔ kamɛ adzuma bakɛnanɛ a kɔna kĩ bifuã tite tidi. ⅩⅩⅧAwã na bɛkɔna mui a kadzũ bɛdã, ade bɛmɔ́ kĩ foe kadzũ aana ndɛ fɔnɛta ɔha mɔ foe tɛya. Ade kĩ bɛnaa lɔtɔ sukuloo a, bibuki bɛkɔna ade bɛmɔ́ kĩ mui a a kadzũ nyɛ fɔnɛta aduekrɔũ a. ⅩⅩⅨNɛ kĩ bivila kĩ ɔwɛ a aabɔa ɔkɔlɔ a ɛnaasãmɔ boe kpale kpale sũ ni, bɛkɔa fɔbɔtsaɛ mɔ ɔlɔmɛ ɛna kĩ bido ɔwɛ̃ bipimɔ ɔkɔlɔ a nɛ liti bido nɛ mui a kamɛ. Fɔbɔtsaɛ a nabãã nɛ mui ɔda fɔfɔ̃ ɔkɔlɔ a dza. Ade ke bɛkadã anɛ kĩ kade wĩ kinyina a. ⅩⅩⅩKĩ ɔkɔlɔ a kamɛ adzuma bakɛnanɛ wɛ kĩ balo sũ ni, bɛkɛna ɔkɔlɔ kabii a, nɛ tɛdake kamɛ kĩ banaakɛna fɔbɔtsaɛ mɔ ɔlɔmɛ a nɛ ɔkɔlɔ kpale a lɔtɔ. ⅩⅩⅪLɛmɛ Paulo bi sodzafɔ a mɔ be lɔtɔ ɔnyanɛ a kĩ, “Ntɛ bati kĩĩ flee tána nɛ ɔkɔlɔ kĩĩ kamɛ kɔ̃ ni, míaku.” ⅩⅩⅫFoesũ sodzafɔ a tsua ɔwɛ̃ a kĩ epini ɔkɔlɔ kabii a, ade ɛka ewo nɛ mui a kamɛ a.
ⅩⅩⅩⅢOdenyinawi a, Paulo ke be flee aduli kĩ bɛnya. Ebi be kĩ, “Ade nviã nyɛ fuwi ewuana kĩ mi kamɛ odima táta lɛtsama onukpɛ̃ a. ⅩⅩⅩⅣNɛ foesũ, make mi aduli, minya litsedi lɔkɔa mina kɔbɛ̃ ayekĩ miláaku. Kitonɛkĩ odima sɔlɔ mɔapɛ malo lɛláakamu.” ⅩⅩⅩⅤAde ke Paulo bɔɛ abodoo adi, ade kĩ ɛbɔa mpaɛ ɛkpa Baguma nɛ be flee anɛ a, ebuli adi ɛba. ⅩⅩⅩⅥAde ke ɔwɔlɛ ka edzi odi nyɛ odi bido kanya awɛ a. ⅩⅩⅩⅦBati a kĩ bɛna nɛ ɔkɔlɔ a kamɛ lidede nyɛ ɔha nviã mɔ be aduesɔũ-evũ (276). ⅩⅩⅩⅧKĩ bati a nya biwĩ a, bɛnyɛ funitsã mɔ fuvũ a flee nɛ ɔkɔlɔ a kamɛ biko nɛ mui kamɛ ade ɔkɔlɔ a nɛ́ ɔlɔmɛ a.
Ɔkɔlɔ a Yɛlɛ.
ⅩⅩⅩⅨKĩ fɔkɔ kpalɛ a, ɔkɔlɔ batanɛ a támɔ awã mpo abuĩ a biyi ɔsũ. Lɛmɛ bɛmɔ́ kadzakɔ̃ kadi kĩ bɛkɔna kĩ awã aalɛ bɛdza. Foesũ bɛwɛ kĩ ntɛ fɔ́alɛ ni bata ɔkɔlɔ a bɛnamɛna awã. ⅩⅬFoesũ bikpeli fɔbɔtsaɛ mɔ ɔlɔmɛ kĩ fupini ɔkɔlɔ a tɔwɛ̃ bido nɛ mui kamɛ, ade biwũnya otse a kĩ ye atsa ɔkɔlɔ a osi a. Ke liti bɛdzɛla ɔkɔlɔ a tilima ayekĩ ɔwɛ aabɔa ye ɛnamɛna. ⅩⅬⅠKĩ bɛyɛlɛ banaa a, ɔkɔlɔ a nabãã nɛ dã kamɛ ade ye anɛ sɛmakɛ tábuki epuli ekuna akũ a. Ɔwɛ mɔ ɔsĩ a lɛmɛ yabo ye nɛ liti sɛmakɛ a ɛyɛlɛ ye fɔkɛ fɔkɛ.
ⅩⅬⅡSodzafɔ a ke otse kĩ bakɔ kɔla bawanɛ a flee ayekĩ bɛláato mui bilo. ⅩⅬⅢLɛmɛ be lɔtɔ ɔnyanɛ wɛ kĩ yatɛ Paulo nkpã, foesũ ɛtátunɔ bɛkɛna nɛ be kawɛ akũ. Ade ɛkpa kɔbɛ̃ kĩ ntɛ bikĩ baapuli bito mui ni, bɛnya lɔtɔ bɛvɛnya biwo bito mui bɛnaa mpo abuĩ. ⅩⅬⅣBati a kĩ bite a lɛmɛ bɛbɔɛ titse fɔkɛ mɔ fɔtsa bɛbã kĩ fɔ́apuli fɔtsãmɔ be nɛ mui anɛ lɔkɔa biwo ɔwɔ abuĩ. Ade aye bɔkɛna buwo ɔwɔ abuĩ sɔũ a.