Muⱪeddes Kalam (yǝngi yeziⱪ)

Matta
«Matta bayan ⱪilƣan hux hǝwǝr» •••• Əysa Mǝsiⱨning nǝsǝbnamisi
1Bu Ibraⱨimning oƣli wǝ Dawutning oƣli bolƣan Əysa Mǝsiⱨning nǝsǝbnamǝ kitabidur: —  
2Ibraⱨimdin Isⱨaⱪ tɵrǝldi, Isⱨaⱪtin Yaⱪup tɵrǝldi, Yaⱪup Yǝⱨuda wǝ uning aka-ukilirining atisi boldi; 3Yǝⱨudadin Tamar arⱪiliⱪ Pǝrǝz wǝ Zǝraⱨ tɵrǝldi; Pǝrǝzdin Ⱨǝzron tɵrǝldi, Ⱨǝzrondin Ram tɵrǝldi,   4Ramdin Amminadab tɵrǝldi, Amminadabdin Naⱨxon tɵrǝldi, Naⱨxondin Salmon tɵrǝldi, 5Salmondin Raⱨab arⱪiliⱪ Boaz tɵrǝldi, Boazdin Rut arⱪiliⱪ Obǝd tɵrǝldi, Obǝdtin Yǝssǝ tɵrǝldi, 6Yǝssǝdin Dawut padixaⱨ tɵrǝldi. Dawuttin Uriyaning ayali arⱪiliⱪ Sulayman tɵrǝldi, 7Sulaymandin Rǝⱨoboam tɵrǝldi, Rǝⱨoboamdin Abiya tɵrǝldi, Abiyadin Asa tɵrǝldi, 8Asadin Yǝⱨoxafat tɵrǝldi, Yǝⱨoxafattin Yǝⱨoram tɵrǝldi, Yǝⱨoramdin Uzziya tɵrǝldi, 9Uzziyadin Yotam tɵrǝldi, Yotamdin Aⱨaz tɵrǝldi, Aⱨazdin Ⱨǝzǝkiya tɵrǝldi, 10Ⱨǝzǝkiyadin Manassǝⱨ tɵrǝldi, Manassǝⱨdin Amon tɵrǝldi, Amondin Yoxiya tɵrǝldi; 11Babilƣa sürgün ⱪilinƣanda Yoxiyadin Yǝkoniyaⱨ wǝ uning aka-ukiliri tɵrǝldi.    12Babilƣa sürgün bolƣandin keyin, Yǝkoniyaⱨdin Xealtiǝl tɵrǝldi, Xealtiǝldin Zǝrubbabǝl tɵrǝldi,    13Zǝrubbabǝldin Abiⱨud tɵrǝldi, Abiⱨuddin Eliaⱪim tɵrǝldi, Eliaⱪimdin Azor tɵrǝldi, 14Azordin Zadok tɵrǝldi, Zadoktin Aⱪim tɵrǝldi, Aⱪimdin Əliⱨud tɵrǝldi, 15Əliⱨudtin Əliazar tɵrǝldi, Əliazardin Mattan tɵrǝldi, Mattandin Yaⱪup tɵrǝldi, 16Yaⱪuptin Mǝryǝmning eri bolƣan Yüsüp tɵrǝldi; Mǝryǝm arⱪiliⱪ Mǝsiⱨ atalƣan Əysa tuƣuldi.
17Xundaⱪ bolup, Ibraⱨimdin Dawutⱪiqǝ bolƣan ariliⱪta jǝmiy on tɵt ǝwlad bolƣan; Dawuttin Babilƣa sürgün ⱪilinƣiqǝ jǝmiy on tɵt ǝwlad bolƣan; wǝ Babilƣa sürgün ⱪilinixtin Mǝsiⱨ kǝlgüqǝ jǝmiy on tɵt ǝwlad bolƣan.
Əysa Mǝsiⱨning dunyaƣa kelixi
18Əysa Mǝsiⱨning dunyaƣa kelixi mundaⱪ boldi: — Uning anisi Mǝryǝm Yüsüpkǝ yatliⱪ boluxⱪa wǝdǝ ⱪilinƣanidi; lekin tehi nikaⱨ ⱪilinmayla, uning Muⱪǝddǝs Roⱨtin ⱨamilidar bolƣanliⱪi mǝlum boldi.  
19Lekin uning bolƣusi eri Yüsüp, durus kixi bolup, uni jǝmiyǝt aldida hijalǝtkǝ ⱪalduruxni halimay, uningdin astirtin ajrixip ketixni niyǝt ⱪildi.
20Əmma u muxu ixlarni oylap yürginidǝ, mana Pǝrwǝrdigarning bir pǝrixtisi uning qüxidǝ kɵrünüp uningƣa: — Əy Dawutning oƣli Yüsüp, ayaling Mǝryǝmni ɵz ǝmringgǝ elixtin ⱪorⱪma; qünki uningda bolƣan ⱨamilǝ Muⱪǝddǝs Roⱨtin kǝlgǝn. 21U bir oƣul tuƣidu, sǝn uning ismini Əysa dǝp ⱪoyƣin; qünki u ɵz hǝlⱪini gunaⱨliridin ⱪutⱪuzidu» — dedi.  
22Mana bularning ⱨǝmmisi Pǝrwǝrdigarning pǝyƣǝmbǝr arⱪiliⱪ degǝnlirining ǝmǝlgǝ axurulux üqün bolƣan, demǝk: — 23«Pak ⱪiz ⱨamilidar bolup bir oƣul tuƣidu; ular uning ismini Immanuel (mǝnisi «Huda biz bilǝn billǝ») dǝp ataydu».
24Yüsüp oyƣinip, Pǝrwǝrdigarning xu pǝrixtisining degini boyiqǝ ⱪilip, Mǝryǝmni ǝmrigǝ aldi. 25Lekin Mǝryǝm boxanƣuqǝ u uningƣa yeⱪinlaxmidi. Bu Mǝryǝmning tunjisi idi; Yüsüp uningƣa Əysa dǝp isim ⱪoydi.

□1:1 «Əysa Mǝsiⱨning nǝsǝbnamǝ kitabi» — bu sɵzlǝr bǝlkim birinqidin tɵwǝndiki «nǝsǝbnamǝ»ni (1-16-ayǝtni) kɵrsitidu. Ikkinqidin ular ⱨǝm «Matta» kitabining bexida wǝ toluⱪ Injilning bexida kelip «Bu kitab Əysa Mǝsiⱨ dǝwrining hatirisi», degǝn mǝnini bildürüxi mumkin. «Ⱪoxumqǝ sɵz»imizni kɵrüng.

■1:1 Luⱪa 1:31,32

■1:2 Yar. 21:2; 25:26,35.

□1:3 «Yǝⱨudadin Tamar arⱪiliⱪ Pǝrǝz wǝ Zǝraⱨ tɵrǝldi» — Tamar toƣruluⱪ «Yar.» 38-babni kɵrüng.

■1:3 Yar. 38:27, 29; Rut 4:18, 19; 1Tar. 2:5, 9.

□1:5 «Salmondin Raⱨab arⱪiliⱪ Boaz tɵrǝldi» — Raⱨab toƣruluⱪ «Yǝxua» 2-babni kɵrüng. «Boaz Rut arⱪiliⱪ Obǝd tɵrǝldi» — Rut toƣruluⱪ Tǝwrattiki «Rut»ni kɵrüng.

■1:6 Rut 4:22; 1Sam. 16:1; 17:12; 1Tar. 2:15; 12:18.

■1:7 1Pad. 11:43; 1Tar. 3:10.

□1:8 «Yǝⱨoxafattin Yǝⱨoram tɵrǝldi» — «Yǝⱨoram» grek tilida ⱪisⱪartilma xǝkildǝ «Yoram» bolidu.

□1:11 «Babilƣa sürgün ⱪilinƣanda...» — sürgün ⱪilinixning baxlinixidin ahirlixixiƣiqǝ on nǝqqǝ yil jǝryan bolƣan. Israillar türküm-türkümlǝrgǝ bɵlünüp sürgün ⱪilinƣan.

■1:11 1Tar. 3:16.

□1:12 «Yǝkoniyaⱨdin Xealtiǝl tɵrǝldi» — bu ⱪiziⱪ hǝwǝr üstidǝ «ⱪoxumqǝ sɵz»imizni kɵrüng. «Xealtiǝl» grek tilida «Salatiyǝl».

■1:12 1Tar. 3:17; Əzra 3:2.

□1:16 «Yaⱪuptin Mǝryǝmning eri bolƣan Yüsüp tɵrǝldi» — bizning pikrimizqǝ «Matta»da Yüsüpning nǝsǝbnamisi hatirilinidu. «Luⱪa»da Mǝryǝmningki hatirilidu. «Ⱪoxumqǝ sɵz»imizni kɵrüng.

□1:18 «lekin tehi nikaⱨ ⱪilinmayla,...» — grek tilida «ular tehi billǝ bolmayla».

■1:18 Luⱪa 1:27,34.

□1:19 «Yüsüp... uni jǝmiyǝt aldida hijalǝtkǝ ⱪalduruxni halimay, uningdin astirtin ajrixip ketixni niyǝt ⱪildi» —Ibraniylar arisida yigit-ⱪiz bir-birigǝ wǝdilǝxkǝn bolsa ⱪanun aldida alliⱪaqan rǝsmiy ǝr-ayal dǝp ⱨesablinidu.

□1:21 «U bir oƣul tuƣidu, sǝn uning ismini Əysa dǝp ⱪoyƣin; qünki u ɵz hǝlⱪini gunaⱨliridin ⱪutⱪuzidu» — «Əysa» grek tilida «Yesus», ibraniy tilida «Yǝxua», mǝnisi «Ⱪutⱪuzƣuqi Yaⱨ» yaki «Yaⱨ nijattur». Oⱪurmǝnlǝrning esidǝ boluxi kerǝkki, «Yaⱨ» bolsa «Yaⱨwǝⱨ» (Pǝrwǝrdigar)ning ⱪisⱪartilmisidur.

■1:21 Luⱪa 1:31; Ros. 4:12.

□1:22 «Mana bularning ⱨǝmmisi Pǝrwǝrdigarning pǝyƣǝmbǝr arⱪiliⱪ degǝnlirining ǝmǝlgǝ axurulux üqün bolƣan...» — Injilda, Tǝwrattiki bexarǝtlǝr nǝⱪil kǝltürülginidǝ, üq hil ǝⱨwal kɵrülidu; (1) yüz bǝrgǝn ix dǝl xu bexarǝtning obyekti bolidu (mǝsilǝn, «Mat.» 1:22, 4:14, 12:17, 21:4); (2) yüz bǝrgǝn ix xu bexarǝt ɵz iqigǝ alƣan bir wǝⱪǝ yaki ix bolidu (mǝsilǝn, 2:23, 13:35); (3) yüz bǝrgǝn ix xu bexarǝttǝ kɵrsitilgǝn ixⱪa bir misal bolidu (mǝsilǝn, 2:17). Bu temini tǝtⱪiⱪ ⱪilix intayin paydiliⱪtur.

□1:23 «Pak ⱪiz ⱨamilidar bolup bir oƣul tuƣidu; ular uning ismini Immanuel (mǝnisi «Huda biz bilǝn billǝ») dǝp ataydu» — «Yǝx.» 7:14 wǝ «Yǝx.» 8:8, 10ni kɵrüng.

■1:25 Luⱪa 2:21.