12
Əysa «Xabat»ning Igisidur •••• «Xabat küni» toƣruluⱪ 1-ayǝttiki izaⱨatni kɵrüng
Mar. 2:23-28; Luⱪa 6:1-5
1 □ ■ 2
— Ⱪara, muhlisliring xabat küni Tǝwratta qǝklǝngǝn ixni ⱪiliwatidu, deyixti.□ ■
3
— Dawut wǝ uning ⱨǝmraⱨlirining aq ⱪalƣanda nemǝ ⱪilƣanliⱪini muⱪǝddǝs yazmilardin oⱪumiƣanmusilǝr?□ 4 Hudaƣa atalƣan, xundaⱪla ɵzi wǝ ⱨǝmraⱨliriƣa nisbǝtǝn Tǝwrat ⱪanuni boyiqǝ yeyixkǝ bolmaydiƣan «tǝⱪdim nanlar»ni sorap elip , ularni ⱨǝmraⱨliri bilǝn billǝ yegǝn. Əslidǝ bu nanlarni pǝⱪǝt kaⱨinlarning yeyixigila bolatti.□ ■
5 ■ 6 ■ 7 Hudaning «muⱪǝddǝs yazmilarda : «Izdǝydiƣinim ⱪurbanliⱪlar ǝmǝs, bǝlki rǝⱨim-xǝpⱪǝt» deyilgǝn xu sɵzining mǝnisini bilgǝn bolsanglar, bigunaⱨ kixilǝrni gunaⱨkar dǝp bekitmǝyttinglar.□ ■ 8 ■
Xabat künidǝ bimarni saⱪaytixⱪa bolamdu?
Mar. 3:1-6; Luⱪa 6:6-11
9 □ ■ 10
— Xabat küni kesǝl saⱪaytix Tǝwrat ⱪanuniƣa uyƣunmu? — dǝp soridi.■
11
— Birǝrsinglarning ⱪoyi xabat küni oriƣa qüxüp kǝtsǝ, uni dǝrⱨal tartip qiⱪiriwalmaydiƣan adǝm barmidu? ■ 12 ■ 13
— Ⱪolungni uzat, — dedi. U ⱪolini uzitixi bilǝnla ⱪoli ikkinqi ⱪoliƣa ohxax ǝsligǝ kǝltürüldi.□
14 ■
Huda talliƣan ⱪul
15 ■ 16 ■ 17
18
Mening sɵyümlükim, dilimning sɵyüngini!
Mǝn Ɵz Roⱨimni uning wujudiƣa ⱪondurimǝn,
Xuning bilǝn u ǝllǝrgǝ ⱨɵküm-ⱨǝⱪiⱪǝtni jakarlaydu.□ ■
19
Koqilarda uning kɵtürgǝn awazini ⱨeq angliƣuqi bolmaydu.
20
Yanjilƣan ⱪomuxni sundurmaydu,
Tütǝp ɵqǝy dǝp ⱪalƣan pilikni ɵqürmǝydu;□
21 ■
Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa kupurluⱪ ⱪilix
Mar. 3:20-30; Luⱪa 11:14-23; 12:10
22 ■ 23
— Əjǝba, bu Dawutning oƣlimidu? — deyixti.■
24
— U pǝⱪǝt jinlarning ǝmiri bolƣan Bǝǝlzibubⱪa tayinip jinlarni ⱪoƣliwetidikǝn, deyixti.■
25
— Ɵz iqidin bɵlünüp ɵzara soⱪuxⱪan ⱨǝrⱪandaⱪ padixaⱨliⱪ wǝyran bolidu; ⱨǝrⱪandaⱪ xǝⱨǝr yaki ailǝ ɵz iqidin bɵlünüp ɵzara soⱪuxsa zawalliⱪⱪa yüz tutidu. 26 27 □ 28
29 □
30 adǝmlǝrni yiƣmiƣuqilar bolsa tozutuwǝtküqidur.
31 ■ 32 □ ■
Adǝmni ǝmǝlliridin tonux
Luⱪa 6:43-45
33 ■
34 ■ 35 36 ■ 37 ■
Mɵjizilik alamǝt kɵrsitix tǝlipi
Mar. 8:11-12; Luⱪa 11:29-32
38
Ustaz, sǝndin bir mɵjizilik alamǝt kɵrgümiz bar, — dedi. □ ■ 39
— Rǝzil ⱨǝm zinahor bu dǝwr bir «alamǝt»ning kɵristilixini istǝp yüridu. Biraⱪ bu dǝwrdikilǝrgǝ «Yunus pǝyƣǝmbǝrdǝ kɵrülgǝn mɵjizilik alamǝt»tin baxⱪa ⱨeqⱪandaⱪ mɵjirilik alamǝt kɵrsitilmǝydu. 40 ■ 41 pǝyƣǝmbǝr jakarliƣan hǝwǝrni anglap, yamanliⱪidin towa ⱪilƣan; wǝ mana, muxu yǝrdǝ Yunus pǝyƣǝmbǝr dinmu uluƣ birsi turidu!□ ■
42 □ ■
Napak roⱨning ⱪaytip kelixi
Luⱪa 11:24-26
43 □ ■ 44 45 □ ■
Mening anam wǝ inilirim kim?
Mar. 3:31-35; Luⱪa 8:19-21
46 ■ 47
— Aningiz wǝ iniliringiz siz bilǝn sɵzliximiz dǝp taxⱪirida turidu, — dedi.
48 49
— Mana mening anam, mana mening inilirim! 50 ■
Notes □ 12:1
«xabat küni» — xǝnbǝ küni, Tǝwrat kalendari boyiqǝ ⱨǝptining yǝttinqi küni bolup, Musa pǝyƣǝmbǝrgǝ qüxürülgǝn ⱪanun boyiqǝ Israildiki ⱨǝrbir insan wǝ mal-qarwilarmu xu küni ⱨǝrⱪandaⱪ ix-hizmǝt ⱪilmay, dǝm elixi kerǝk idi. Tǝbirlǝrnimu kɵrüng.
■ 12:1
Ⱪan. 23:24 ; Mar. 2:23 ; Luⱪa 6:1 .
□ 12:2
«muhlisliring xabat küni Tǝwratta qǝklǝngǝn ixni ⱪiliwatidu» — «qǝklǝngǝn ix» toƣruluⱪ — Tǝwrat ⱪanunida qǝklǝngǝn. Tǝwrat ⱪanuni boyiqǝ dǝm elix küni «haman tepix» «hizmǝt» dǝp ⱪarilip, ⱪanunƣa hilapliⱪ ix dǝp ⱨesablinixi kerǝk idi, ǝlwǝttǝ. Pǝrisiylǝr muhlislarning danlarni yeyix üqün aⱪlixini «haman tǝpkǝnlikkǝ barawǝr» dǝp ⱪariƣan. Əmdi baxaⱪlarni üzüp yeyix ziraǝtlǝrgǝ orƣaⱪ selix bilǝn ohxaxmu yaki ohxax ǝmǝsmu, buningƣa oⱪurmǝnlǝr Mǝsiⱨning jawabini oⱪup ɵzi birnemǝ desun! «Ⱪoxumqǝ sɵz»imizdǝ muxu wǝⱪǝ toƣruluⱪ izaⱨatlirimizni kɵrüng.
■ 12:2
Mis. 20:10 .
□ 12:3
«Dawut wǝ uning ⱨǝmraⱨlirining aq ⱪalƣanda nemǝ ⱪilƣanliⱪini muⱪǝddǝs yazmilardin oⱪumiƣanmusilǝr?» — «Oⱪumiƣanmusilǝr?» degǝn sɵz Pǝrisiylǝrning daim rǝⱪibiliridin soraydiƣan soal xǝkli idi.
□ 12:4
«Dawut Hudaning ɵyigǝ kirip, Hudaƣa atalƣan, xundaⱪla ɵzi wǝ ⱨǝmraⱨliriƣa nisbǝtǝn Tǝwrat ⱪanuni boyiqǝ yeyixkǝ bolmaydiƣan «tǝⱪdim nanlar»ni sorap elip, ularni ⱨǝmraⱨliri bilǝn billǝ yegǝn» — bu wǝⱪǝ «1Sam.» 21:1-7dǝ hatirilǝngǝn.
■ 12:4
Mis. 29:33 ; Law. 24:9 ; 1Sam. 21:6 .
■ 12:5
Qɵl. 28:9 .
■ 12:6
2Tar. 6:18 .
□ 12:7
«Izdǝydiƣinim ⱪurbanliⱪlar ǝmǝs, bǝlki rǝⱨim-xǝpⱪǝt» — «Ⱨox.» 6:6din elinƣan sɵz (9:13nimu kɵrüng).
■ 12:7
Ⱨox. 6:6 ; Mik. 6:8 ; Mat. 9:13 ; 23:23 .
■ 12:8
Mar. 2:28 ; Luⱪa 6:5 .
□ 12:9
«U u yǝrdin ayrilip, ularning sinagogiƣa kirdi» — «ular» bolsa yuⱪirida tilƣa elinƣan «Pǝrisiylǝr»ni kɵrsǝtkǝn boluxi kerǝk.
■ 12:9
Mar. 3:1 ; Luⱪa 6:6 .
■ 12:10
Luⱪa 14:3 .
■ 12:11
Mis. 23:4 ; Ⱪan. 22:4 .
■ 12:12
Yar. 1:27 .
□ 12:13
«U ⱪolini uzitixi bilǝnla ⱪoli ikkinqi ⱪoliƣa ohxax ǝsligǝ kǝltürüldi» — «ǝsligǝ kǝltürüldi» degǝn peilning «mǝjⱨul xǝkli» bolup, bizgǝ bu ixni Huda ɵzi ⱪilƣan, degǝnni uⱪturidu. Əmdi ular bu mɵjizǝ «xabat künidǝ yaritilƣanliⱪi» üqün zadi kimni ǝyiblimǝkqi?
■ 12:14
Mar. 3:6 ; Yⱨ. 5:18; 10:39; 11:53.
■ 12:15
Mat. 10:23 .
■ 12:16
Mat. 9:30 ; Luⱪa 5:14 .
□ 12:18
«Xuning bilǝn u ǝllǝrgǝ ⱨɵküm-ⱨǝⱪiⱪǝtni jakarlaydu» — «Yǝx.» 42-babtili izaⱨtlarnimu kɵrüng. «Əllǝr» bolsa muxu yǝrdǝ «yat ǝllǝr», yǝni barliⱪ Yǝhudiy ǝmǝslǝrni, jaⱨandiki barliⱪ millǝtlǝrni kɵrsitidu. «Ⱨɵküm-ⱨǝⱪiⱪǝt» degǝnning mǝnisi toƣruluⱪ: — bu sɵz ibraniy tilida (Tǝwrattiki ǝyni bexarǝtttǝ) «mixpat» deyilidu, u tɵt jǝⱨǝtni ɵz iqigǝ alidu, yǝni Hudaning «ⱨǝⱪⱪaniy ⱪuli»ning: — (1) Hudaning butlar toƣruluⱪ ⱨɵkümi, yǝni «Huda degǝn tirik ⱨǝm birdur, butlar yoⱪtin bolƣan nǝrsǝ» degǝn ⱨǝⱪiⱪǝtni elip kelixini (ⱨǝⱪiⱪǝtsizlǝr ⱨǝⱪiⱪǝtkǝ erixidu). (2) Hudaning adil ⱪanun-pǝrmanlirining hǝwirini yǝtküzüp, qüxǝndürüp berixini; (3) ⱨǝrhil hata uⱪumlarni wǝ kɵzⱪaraxlarni tüzitip toƣra kɵzⱪaraxlarni yǝtküzüxini; (4) adalǝtsizlikni tüzitip, uwal bolƣanlarƣa adalǝtni yǝtküzüxini kɵrsitidu.
■ 12:18
Yǝx. 42:1 ; Mat. 3:17 ; 17:5 ; Mar. 1:11 ; Kol. 1:13 ; 2Pet. 1:17 .
□ 12:20
«Taki u ƣǝlibǝ bilǝn toƣra ⱨɵkümlǝrni qiⱪarƣuqǝ...» — «ⱨɵküm-ⱨǝⱪiⱪǝt» degǝnning mǝnisi toƣruluⱪ yuⱪiriⱪi 19-ayǝttiki izaⱨatni kɵrüng.
■ 12:21
Yǝx. 42:1-4 .
■ 12:22
Mat. 9:32 ; Luⱪa 11:14 .
■ 12:23
Yⱨ. 4:29.
■ 12:24
Mat. 9:34 ; Mar. 3:22 ; Luⱪa 11:15 .
□ 12:27
«Əgǝr mǝn jinlarni Bǝǝlzibulƣa tayinip ⱪoƣlisam, silǝrning pǝrzǝntliringlar kimgǝ tayinip jinlarni ⱪoƣlaydu?! Xunga ular silǝr toƣruluⱪ ⱨɵküm qiⱪarsun!» — bu sɵzning ikki xǝrⱨi bar: — (1) «silǝrning pǝrzǝntliringlar» — bu Pǝrisiylǝrning ɵz talip-ǝgǝxküqilirini kɵrsitidu. Əmǝliyǝttǝ bolsa Pǝrisiylǝr wǝ ǝgǝxküqiliri jinlarni ⱨeq ⱨǝydiyǝlmǝytti. Undaⱪta Xǝytanning padixaⱨliⱪiƣa ⱨǝⱪiⱪiy ⱨujum ⱪilƣuqilar Əysa wǝ muritlirimu, yaki Pǝrisiylǝrmu? Pǝrisiylǝrning Hudaning ǝmǝs, bǝlki Xǝytanning tǝripidǝ turƣanliⱪi ɵz ǝgǝxküqilirining jinni ⱨǝydǝxkǝ küqsiz bolƣanliⱪiƣa ispat berǝtti. (2) «silǝrning pǝrzǝntliringlar» — bu Əysaning ǝgǝxküqilirini (Israillarning pǝrzǝntlirini) kɵrsitidu. Pǝⱪǝt Əysala ǝmǝs, ularmu jinlarni ⱨǝydiyǝlǝydiƣan bolƣan; xunga ularmu Əysaning Hudaning küqi bilǝn jin-xǝytanlarni bir tǝrǝp ⱪiliwatⱪanliⱪiƣa ispat berǝtti. Bizningqǝ (1)-kɵzⱪarax toƣra. «Ⱪoxumqǝ sɵz»imiznimu kɵrüng.
□ 12:29
«Bir kixi küqtünggür birsining ɵyigǝ kirip, uning mal-mülkini ⱪandaⱪ bulap ketǝlisun?...» — bu tǝmsildiki «küqtünggür adǝm» Xǝytanni kɵrsitidu, ǝlwǝttǝ. Uning ɵyini bulang-talang ⱪilƣuqi Əysadin baxⱪa ⱨeqkim bolmaydu.
■ 12:31
Mar. 3:28 ; Luⱪa 12:10 ; 1Yuⱨa. 5:16.
□ 12:32
«Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa ⱪarxi gǝp ⱪilƣanlar bolsa bu dunyadimu, u dunyadimu kǝqürümgǝ erixǝlmǝydu» — «Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa ⱪarxi gǝp ⱪilix» yaki «Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa kupurluⱪ ⱪilix» degǝn gunaⱨ toƣruluⱪ «ⱪoxumqǝ sɵz»imizdǝ tohtilimiz.
■ 12:32
Qɵl. 15:30 ; 1Sam. 2:25 ; 1Yuⱨa. 5:16.
■ 12:33
Mat. 7:18 .
■ 12:34
Zǝb. 40:9-10 ; Mat. 3:7 ; Luⱪa 6:45 .
■ 12:36
Top. 12:14 ; Əf. 5:4 .
■ 12:37
2Sam. 1:16 ; Luⱪa 19:22 .
□ 12:38
«Ustaz, sǝndin bir mɵjizilik alamǝt kɵrgümiz bar» — Pǝrisiylǝr Əysadin tǝlǝp ⱪilƣan «alamǝt» bolsa ɵzining Mǝsiⱨ ikǝnlikini ispatlaydiƣan birǝr mɵzizilik alamǝt, ǝlwǝttǝ.
■ 12:38
Mat. 16:1 ; Mar. 8:11 ; Luⱪa 11:29 ; 1Kor. 1:22 .
■ 12:40
Yun. 2:1,11
□ 12:41
«mana, muxu yǝrdǝ Yunus pǝyƣǝmbǝr dinmu uluƣ birsi turidu!» — bu 39-41-ayǝtlǝrdǝ Əysa Yunus pǝyƣǝmbǝrning yoƣan bir beliⱪning iqidǝ üq kün turup tirik qiⱪⱪanliⱪini tilƣa elix arⱪiliⱪ ɵziningmu ɵlüp, üqinqi küni tirilidiƣanliⱪini aldin eytⱪan. Tǝwrat, «Yunus» 1-2-bablarni wǝ xu kitabtiki «Yunus pǝyƣǝmbǝrdǝ kɵrülgǝn mɵjizilik alamǝt» toƣruluⱪ «ⱪoxumqǝ sɵz»imiznimu ⱨǝm uxbu kitabtiki «ⱪoxumqǝ sɵz»imizni kɵrüng. «bu dǝwrdikilǝrning gunaⱨlirini bekitidu» — دemǝk, «butpǝrǝs Ninǝwǝliklǝr Yunus pǝyƣǝmbǝrning tǝlimini anglap, yaman yoldin ⱪaytⱪan. Biraⱪ bu yǝrdǝ Yunus pǝyƣǝmbǝrdinmu uluƣ birsi bolƣan Mǝsiⱨ silǝrni yaman yoldin ⱪaytixⱪa qaⱪirsa, ⱪulaⱪ salmidinglar».
■ 12:41
Yun. 3:5 ; Luⱪa 11:32 .
□ 12:42
«Jǝnubtiki ayal padixaⱨ» — yǝni «Xǝbaning ayal padixaⱨi». «Xǝba» jǝnubiy Ərǝbistan yaki Efiopiyǝni kɵrsitidu. «1Pad.» 10:1-10ni kɵrüng.
■ 12:42
1Pad. 10:1 ; 2Tar. 9:1 ; Luⱪa 11:31 .
□ 12:43
«napak roⱨ» — jinni kɵrsitidu.
■ 12:43
Luⱪa 11:24 .
□ 12:45
«buning bilǝn ⱨeliⱪi adǝmning keyinki ⱨali burunⱪidinmu tehimu yaman bolidu. Bu rǝzil dǝwrdikilǝrning ⱨalimu mana xundaⱪ bolidu» — bu tǝmsil: (1) jin qaplixixtin ⱪutⱪuzulƣan adǝmning ⱨǝⱪiⱪiy bir hǝtirini; (2) Yǝⱨudiy hǝlⱪning ǝⱨwalinimu kɵrsitidu. «Ⱪoxumqǝ sɵz»imizni kɵrüng.
■ 12:45
Ibr. 6:4, 5; 10:26; 2Pet. 2:20 .
■ 12:46
Mar. 3:31 ; Luⱪa 8:20 .
■ 12:50
Yⱨ. 15:14; 2Kor. 5:16 ; Gal. 5:6 ; 6:15 ; Kol. 3:11 .
«xabat küni» — xǝnbǝ küni, Tǝwrat kalendari boyiqǝ ⱨǝptining yǝttinqi küni bolup, Musa pǝyƣǝmbǝrgǝ qüxürülgǝn ⱪanun boyiqǝ Israildiki ⱨǝrbir insan wǝ mal-qarwilarmu xu küni ⱨǝrⱪandaⱪ ix-hizmǝt ⱪilmay, dǝm elixi kerǝk idi. Tǝbirlǝrnimu kɵrüng.
Ⱪan. 23:24; Mar. 2:23; Luⱪa 6:1.
«muhlisliring xabat küni Tǝwratta qǝklǝngǝn ixni ⱪiliwatidu» — «qǝklǝngǝn ix» toƣruluⱪ — Tǝwrat ⱪanunida qǝklǝngǝn. Tǝwrat ⱪanuni boyiqǝ dǝm elix küni «haman tepix» «hizmǝt» dǝp ⱪarilip, ⱪanunƣa hilapliⱪ ix dǝp ⱨesablinixi kerǝk idi, ǝlwǝttǝ. Pǝrisiylǝr muhlislarning danlarni yeyix üqün aⱪlixini «haman tǝpkǝnlikkǝ barawǝr» dǝp ⱪariƣan. Əmdi baxaⱪlarni üzüp yeyix ziraǝtlǝrgǝ orƣaⱪ selix bilǝn ohxaxmu yaki ohxax ǝmǝsmu, buningƣa oⱪurmǝnlǝr Mǝsiⱨning jawabini oⱪup ɵzi birnemǝ desun! «Ⱪoxumqǝ sɵz»imizdǝ muxu wǝⱪǝ toƣruluⱪ izaⱨatlirimizni kɵrüng.
Mis. 20:10.
«Dawut wǝ uning ⱨǝmraⱨlirining aq ⱪalƣanda nemǝ ⱪilƣanliⱪini muⱪǝddǝs yazmilardin oⱪumiƣanmusilǝr?» — «Oⱪumiƣanmusilǝr?» degǝn sɵz Pǝrisiylǝrning daim rǝⱪibiliridin soraydiƣan soal xǝkli idi.
« Dawut Hudaning ɵyigǝ kirip, Hudaƣa atalƣan, xundaⱪla ɵzi wǝ ⱨǝmraⱨliriƣa nisbǝtǝn Tǝwrat ⱪanuni boyiqǝ yeyixkǝ bolmaydiƣan «tǝⱪdim nanlar»ni sorap elip, ularni ⱨǝmraⱨliri bilǝn billǝ yegǝn» — bu wǝⱪǝ «1Sam.» 21:1-7dǝ hatirilǝngǝn.
Mis. 29:33; Law. 24:9; 1Sam. 21:6.
Qɵl. 28:9.
2Tar. 6:18.
«Izdǝydiƣinim ⱪurbanliⱪlar ǝmǝs, bǝlki rǝⱨim-xǝpⱪǝt» — «Ⱨox.» 6:6din elinƣan sɵz (9:13nimu kɵrüng).
Ⱨox. 6:6; Mik. 6:8; Mat. 9:13; 23:23.
Mar. 2:28; Luⱪa 6:5.
«U u yǝrdin ayrilip, ularning sinagogiƣa kirdi» — «ular» bolsa yuⱪirida tilƣa elinƣan «Pǝrisiylǝr»ni kɵrsǝtkǝn boluxi kerǝk.
Mar. 3:1; Luⱪa 6:6.
Luⱪa 14:3.
Mis. 23:4; Ⱪan. 22:4.
Yar. 1:27.
«U ⱪolini uzitixi bilǝnla ⱪoli ikkinqi ⱪoliƣa ohxax ǝsligǝ kǝltürüldi» — «ǝsligǝ kǝltürüldi» degǝn peilning «mǝjⱨul xǝkli» bolup, bizgǝ bu ixni Huda ɵzi ⱪilƣan, degǝnni uⱪturidu. Əmdi ular bu mɵjizǝ «xabat künidǝ yaritilƣanliⱪi» üqün zadi kimni ǝyiblimǝkqi?
Mar. 3:6; Yⱨ. 5:18; 10:39; 11:53.
Mat. 10:23.
Mat. 9:30; Luⱪa 5:14.
«Xuning bilǝn u ǝllǝrgǝ ⱨɵküm-ⱨǝⱪiⱪǝtni jakarlaydu» — «Yǝx.» 42-babtili izaⱨtlarnimu kɵrüng. «Əllǝr» bolsa muxu yǝrdǝ «yat ǝllǝr», yǝni barliⱪ Yǝhudiy ǝmǝslǝrni, jaⱨandiki barliⱪ millǝtlǝrni kɵrsitidu. «Ⱨɵküm-ⱨǝⱪiⱪǝt» degǝnning mǝnisi toƣruluⱪ: — bu sɵz ibraniy tilida (Tǝwrattiki ǝyni bexarǝtttǝ) «mixpat» deyilidu, u tɵt jǝⱨǝtni ɵz iqigǝ alidu, yǝni Hudaning «ⱨǝⱪⱪaniy ⱪuli»ning: — (1) Hudaning butlar toƣruluⱪ ⱨɵkümi, yǝni «Huda degǝn tirik ⱨǝm birdur, butlar yoⱪtin bolƣan nǝrsǝ» degǝn ⱨǝⱪiⱪǝtni elip kelixini (ⱨǝⱪiⱪǝtsizlǝr ⱨǝⱪiⱪǝtkǝ erixidu). (2) Hudaning adil ⱪanun-pǝrmanlirining hǝwirini yǝtküzüp, qüxǝndürüp berixini; (3) ⱨǝrhil hata uⱪumlarni wǝ kɵzⱪaraxlarni tüzitip toƣra kɵzⱪaraxlarni yǝtküzüxini; (4) adalǝtsizlikni tüzitip, uwal bolƣanlarƣa adalǝtni yǝtküzüxini kɵrsitidu.
Yǝx. 42:1; Mat. 3:17; 17:5; Mar. 1:11; Kol. 1:13; 2Pet. 1:17.
«Taki u ƣǝlibǝ bilǝn toƣra ⱨɵkümlǝrni qiⱪarƣuqǝ...» — «ⱨɵküm-ⱨǝⱪiⱪǝt» degǝnning mǝnisi toƣruluⱪ yuⱪiriⱪi 19-ayǝttiki izaⱨatni kɵrüng.
Yǝx. 42:1-4.
Mat. 9:32; Luⱪa 11:14.
Yⱨ. 4:29.
Mat. 9:34; Mar. 3:22; Luⱪa 11:15.
«Əgǝr mǝn jinlarni Bǝǝlzibulƣa tayinip ⱪoƣlisam, silǝrning pǝrzǝntliringlar kimgǝ tayinip jinlarni ⱪoƣlaydu?! Xunga ular silǝr toƣruluⱪ ⱨɵküm qiⱪarsun!» — bu sɵzning ikki xǝrⱨi bar: — (1) «silǝrning pǝrzǝntliringlar» — bu Pǝrisiylǝrning ɵz talip-ǝgǝxküqilirini kɵrsitidu. Əmǝliyǝttǝ bolsa Pǝrisiylǝr wǝ ǝgǝxküqiliri jinlarni ⱨeq ⱨǝydiyǝlmǝytti. Undaⱪta Xǝytanning padixaⱨliⱪiƣa ⱨǝⱪiⱪiy ⱨujum ⱪilƣuqilar Əysa wǝ muritlirimu, yaki Pǝrisiylǝrmu? Pǝrisiylǝrning Hudaning ǝmǝs, bǝlki Xǝytanning tǝripidǝ turƣanliⱪi ɵz ǝgǝxküqilirining jinni ⱨǝydǝxkǝ küqsiz bolƣanliⱪiƣa ispat berǝtti. (2) «silǝrning pǝrzǝntliringlar» — bu Əysaning ǝgǝxküqilirini (Israillarning pǝrzǝntlirini) kɵrsitidu. Pǝⱪǝt Əysala ǝmǝs, ularmu jinlarni ⱨǝydiyǝlǝydiƣan bolƣan; xunga ularmu Əysaning Hudaning küqi bilǝn jin-xǝytanlarni bir tǝrǝp ⱪiliwatⱪanliⱪiƣa ispat berǝtti. Bizningqǝ (1)-kɵzⱪarax toƣra. «Ⱪoxumqǝ sɵz»imiznimu kɵrüng.
«Bir kixi küqtünggür birsining ɵyigǝ kirip, uning mal-mülkini ⱪandaⱪ bulap ketǝlisun?...» — bu tǝmsildiki «küqtünggür adǝm» Xǝytanni kɵrsitidu, ǝlwǝttǝ. Uning ɵyini bulang-talang ⱪilƣuqi Əysadin baxⱪa ⱨeqkim bolmaydu.
Mar. 3:28; Luⱪa 12:10; 1Yuⱨa. 5:16.
«Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa ⱪarxi gǝp ⱪilƣanlar bolsa bu dunyadimu, u dunyadimu kǝqürümgǝ erixǝlmǝydu» — «Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa ⱪarxi gǝp ⱪilix» yaki «Muⱪǝddǝs Roⱨⱪa kupurluⱪ ⱪilix» degǝn gunaⱨ toƣruluⱪ «ⱪoxumqǝ sɵz»imizdǝ tohtilimiz.
Qɵl. 15:30; 1Sam. 2:25; 1Yuⱨa. 5:16.
Mat. 7:18.
Zǝb. 40:9-10; Mat. 3:7; Luⱪa 6:45.
Top. 12:14; Əf. 5:4.
2Sam. 1:16; Luⱪa 19:22.
«Ustaz, sǝndin bir mɵjizilik alamǝt kɵrgümiz bar» — Pǝrisiylǝr Əysadin tǝlǝp ⱪilƣan «alamǝt» bolsa ɵzining Mǝsiⱨ ikǝnlikini ispatlaydiƣan birǝr mɵzizilik alamǝt, ǝlwǝttǝ.
Mat. 16:1; Mar. 8:11; Luⱪa 11:29; 1Kor. 1:22.
Yun. 2:1,11
«mana, muxu yǝrdǝ Yunus pǝyƣǝmbǝr dinmu uluƣ birsi turidu!» — bu 39-41-ayǝtlǝrdǝ Əysa Yunus pǝyƣǝmbǝrning yoƣan bir beliⱪning iqidǝ üq kün turup tirik qiⱪⱪanliⱪini tilƣa elix arⱪiliⱪ ɵziningmu ɵlüp, üqinqi küni tirilidiƣanliⱪini aldin eytⱪan. Tǝwrat, «Yunus» 1-2-bablarni wǝ xu kitabtiki «Yunus pǝyƣǝmbǝrdǝ kɵrülgǝn mɵjizilik alamǝt» toƣruluⱪ «ⱪoxumqǝ sɵz»imiznimu ⱨǝm uxbu kitabtiki «ⱪoxumqǝ sɵz»imizni kɵrüng. «bu dǝwrdikilǝrning gunaⱨlirini bekitidu» — دemǝk, «butpǝrǝs Ninǝwǝliklǝr Yunus pǝyƣǝmbǝrning tǝlimini anglap, yaman yoldin ⱪaytⱪan. Biraⱪ bu yǝrdǝ Yunus pǝyƣǝmbǝrdinmu uluƣ birsi bolƣan Mǝsiⱨ silǝrni yaman yoldin ⱪaytixⱪa qaⱪirsa, ⱪulaⱪ salmidinglar».
Yun. 3:5; Luⱪa 11:32.
«Jǝnubtiki ayal padixaⱨ» — yǝni «Xǝbaning ayal padixaⱨi». «Xǝba» jǝnubiy Ərǝbistan yaki Efiopiyǝni kɵrsitidu. «1Pad.» 10:1-10ni kɵrüng.
1Pad. 10:1; 2Tar. 9:1; Luⱪa 11:31.
«napak roⱨ» — jinni kɵrsitidu.
Luⱪa 11:24.
«buning bilǝn ⱨeliⱪi adǝmning keyinki ⱨali burunⱪidinmu tehimu yaman bolidu. Bu rǝzil dǝwrdikilǝrning ⱨalimu mana xundaⱪ bolidu» — bu tǝmsil: (1) jin qaplixixtin ⱪutⱪuzulƣan adǝmning ⱨǝⱪiⱪiy bir hǝtirini; (2) Yǝⱨudiy hǝlⱪning ǝⱨwalinimu kɵrsitidu. «Ⱪoxumqǝ sɵz»imizni kɵrüng.
Ibr. 6:4, 5; 10:26; 2Pet. 2:20.
Mar. 3:31; Luⱪa 8:20.
Yⱨ. 15:14; 2Kor. 5:16; Gal. 5:6; 6:15; Kol. 3:11.