1Шарап кишини рәсва қилар,
Һарақ кишини ғалҗирлаштурар;
Кимки униңға берилип езип кәтсә, әқилсиздур.
2Падишаһниң ғәзиви ширниң һөкиришигә охшаш қорқунучлуқтур;
Униң аччиғини кәлтүргән, өз җениға җаза чүшүрәр.  
3Өзини маҗирадин нери қилиш кишиниң иззитидур;
Бирақ һәр бир ахмақ өзини басалмас.
4Һорун адәм қишта йәр һайдимәс;
Жиғим вақтида йоқлуқта қелип ашлиқ тиләр.
5Кишиниң көңлидики ой-нийәтлири чоңқур суға охшаштур;
Йорутулған адәм уларни тартип алалайду.  
6Өзини садиқ дәйдиғанлар көптур;
Бирақ ишәшлик бир адәмни ким тапалисун?
7Һәққаний адәм диянәтлик йолда маңар;
Униң пәрзәнтлиригә бәхит-бәрикәт қалдурулар!
8Падиша адаләт тәхтидә олтарғанда,
Һәммә яманлиқни көзи билән қоғлайду.
9Ким өзини гунадин тазиландим,
Виҗданим пакланди, дейәләйду?
10Икки хил тараза теши,
Икки хил күрә ишлитиш,
Охшашла Пәрвәрдигарға жиркиничликтур.
11Һәтта бала өз хислити билән билинәр;
Униң қилғанлириниң пак, дурус яки әмәслиги һәрикәтлиридин көрүнүп турар.
12Көридиған көзни, аңлайдиған қулақни,
Һәр иккисини Пәрвәрдигар яратти.
13Уйқиға амрақ болма, намратлиққа учрайсән;
Көзүңни ечип ойғақ бол, нениң мол болар.
14Херидар мал алғанда: «Начар екән, начар екән!» дәп қақшайду;
Елип кәткәндин кейин «Есил нәрсә, әрзан алдим» дәп махтиниду.
15Алтун бар, ләәл-яқутларму көптур;
Бирақ билимни беғишлиған ләвләр немидегән қиммәтлик гөһәрдур!
16Ятқа кепил болған кишидин қәризгә тонини тутуп алғин;
Ят хотунға капаләт бәргән кишидин капаләт пули ал.
17Алдап еришкән тамақ татлиқтур;
Кейин, униң йегини шеғил болар.
18Планлар мәслиһәт билән бекитиләр;
Пишқан көрсәтмә билән җәң қилғин.
19Гәп тошуғучи сирларни ашкарилар;
Шуңа валақтәккүр билән арилашма.
20Кимки ата-анисини һақарәт қилса,
Униң чириғи зулмәт қараңғусида өчәр!
21Тез еришкән мирас һаман бәрикәтлик болмас.
22Яманлиққа яманлиқ қайтурай демә;
Пәрвәрдигарға тайинип күт, У дәрдиңгә йетәр.
23Икки хил тараза теши Пәрвәрдигарға жиркиничликтур;
Сахта өлчәм қәтъий яримас.  
24Инсанниң һаятлиқ қәдәмлирини Пәрвәрдигар бәлгүләйду;
Ундақта инсан өз мусаписини нәдин билсун?
25Бир нәрсисини йениклик билән «Худаға аталған!» дәп вәдә бериш,
Қәсәмләрдин кейин иккилинип қайта ойлиниш,
Өз җенини қилтаққа чүшүргәнгә баравәр.
26Дана падиша яманларни топанни соруғандәк соруветиду,
Хаман тәпкәндәк тулуқ билән янҗиветәр.
27Адәмниң роһ-виҗдани — Пәрвәрдигарниң чириғидур,
У қәлбниң һәр бир тәглирини тәкшүрүп пәриқ етәр.
28Меһри-шәпқәт вә һәқиқәт падишани сақлайду;
У меһри-шәпқәт биләнла өз тәхтини мустәһкәмләйду.
29Яш жигитләрниң қавуллуғи уларниң пәхридур;
Қериларниң иззити ақ чачлиридур.
30Тәрбийә ярилири яманлиқни тазилап чиқирар,
Таяқ излири ич-бағирни таза қилар.

Notes


20:2 «... өз җениға җаза чүшүрәр» — ибраний тилида: «... өз җениға гуна қилған болиду».

20:2 Пәнд. 16:14; 19:12

20:3 Пәнд. 17:14

20:4 «Һорун адәм қишта йәр һайдимәс» — Пәләстиндә бир жил алтә пәсилгә бөлиниду. Он биринчи, он иккинчи ай «қиш пәсли» һесаплиниду. «Қиш» пәсли йәр һайдилидиған пәсил, чүнки бу пәсилдә ямғур йеғип тупрақ юмшақ болиду.

20:5 «Кишиниң көңлидики ой-нийәтлири ... йорутулған адәм уларни тартип алалайду» — бу пәнд-несиһәткә қарита алимларда төвәндикидәк бир қанчә хил чүшәнчә бар: (1) һәр адәмниң көңлидә чоңқур ой-нийәтләр бардур; йорутулған киши бу ой-нийәтләрни (яхши болсун яман болсун) әқли билән чүшинип йетәләйду. (2) йорутулған киши данишмән һәм аз сөзләйдиған кишиләрдин уларниң яхши ой-пикирлирини, яхши несиһәтлирини алалайду. (3) йорутулған киши яман нийәтлик кишиләрниң ағзидин уларниң нийәтлирини биләләйду. (4) бәзи алимлар бу айәтни «һәр бир кишиниң көңлидә Худадин кәлгән далаләт (йолйоруқ, һидайәт) бардур; у чоңқур қудуқтики суға охшайду; ...» дәп чүшинип, униң мәнасини: «Худадин кәлгән шу «далаләт» һәр бир адәмниң көңлидә болған болиду, йорутулған киши бу далаләтни җакалап башқиларни йоруталайду» дәп чүшәндүриду. Бизниңчә биринчи хил чүшәнчини тоғра дәп қараймиз.

20:5 Пәнд. 18:4

20:8 Пәнд. 20:26

20:9 1Пад. 8:46; Аюп 14:4; Зәб. 50:7-9; Топ. 7:20; 1Юһа. 1:8

20:10 Қан. 25:13; Пәнд. 11:1; 20:23

20:12 Мис. 4:11; Зәб. 93:9

20:13 Пәнд. 19:15

20:15 Пәнд. 3:14,15

20:16 Пәнд. 11:15; 27:13

20:17 Пәнд. 9:17

20:19 Пәнд. 11:13

20:20 Мис. 21:17; Лав. 20:9; Қан. 27:16; Мат. 15:4

20:21 Пәнд. 13:11; 28:20

20:22 Қан. 32:35; Пәнд. 17:13; 24:29; Рим. 12:17; 1Тес. 5:15; 1Пет. 3:9

20:23 «Қәтъий яримас» — ибраний тилида «яхши әмәс».

20:23 Пәнд. 20:10

20:24 Аюп 31:4; Зәб. 36:23; 138:1-3; Йәр. 10:23

20:29 Пәнд. 16:31

20:30 Пәнд. 10:13